...Xəz papaq bir vaxtlar dəb seçimi deyil, yaşamaq məsələsi idi. Uzun qışları və kəskin küləkləri olan bir ölkədə o, sadə bir funksiyanı yerinə yetirirdi: isti qalmaq.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu gün xəz keçmişdən qalma bir şey kimi görünür, amma məhz bu keçmiş yavaş-yavaş dəbə qayıdır.Xəz papaqlara niyə ehtiyac var idi...
Sovet dövründə xəz papaqlar praktik səbəblərdən geyilirdi. Qışlar daha soyuq, istilik daha az etibarlı idi və alternativlər minimal idi.
Uşanka, Kubanka papaqları və səliqəli mink papaqları yaşından və peşəsindən asılı olmayaraq rusların qarderobunda əsas geyimə çevrildi. Bu, status ifadəsi deyildi; bu, praktiklik idi. Eyni zamanda, xəz hələ də insanın statusundan xəbər verirdi. Bəziləri dovşan və ya qoyun dərisi geyinirdi, digərləri nutriya, mink və ya arktik tülkü isə artıq sərvət əlaməti hesab olunurdu. Lakin hətta ən dəbdəbəli seçimlər belə sadə görünürdü.
Xəz sərvət qışqırmağa başlayanda…
1990-cı illərdə xəz papaqlar sadəcə isti geyim olmaqdan çıxdı və uğurun vizual göstəricisinə çevrildi. Tüklü arktika tülkü xəzi, böyük tülkü papaqları və parlaq mink hamısı, xüsusən də dəri paltolar, qalın zərgərlik və hündürdaban ayaqqabılarla birləşdirildikdə, güc və var-dövlət obrazını canlandırırdı. Məhz o zaman "quldurun arvadı" obrazı ortaya çıxdı - şişirdilmiş, nümayişkaranə, demək olar ki, cizgi filmi kimi. Xəz səs-küylü, ağır və nümayişkaranə idi. İstilik üçün deyil, görünmək üçün geyilirdi.
Papaqlar hansı xəzdən hazırlanırdı?
Xəz papağın materialı həmişə vacib idi. Dovşan ən əlverişli və qısaömürlü idi. Qoyun dərisi praktik və isti idi.
Nutriya qiymət və keyfiyyət arasında yaxşı bir kompromis hesab olunurdu.
Mink "layiqli həyat" ilə əlaqələndirilirdi, arktika tülkü və tülkü isə lüksü ifadə edirdi. Xəz papaqlar nadir hallarda yalnız bir mövsüm üçün alınırdı. Onlara qulluq edilir, kağızla örtülür, qutularda saxlanılır və üç litrlik bankalara qoyulurdu.
Niyə xəz papaqlar yoxa çıxdı..?
Xəz papaqların yoxa çıxması qəfil deyildi. Bu, bir neçə proseslə üst-üstə düşdü. Birincisi, müasir materialların - yüngül, isti və suya davamlılığın meydana gəlməsi.
İkincisi, şəhər üslubu dəyişdi: minimalizm, idman, funksionallıq.
Xəz də etik narahatlıqlar yaratdı. Çoxları üçün o, qəddarlığın və köhnə dəbin simvoluna çevrildi. Başqa mənfi cəhətləri də var: xəz nəmə və kimyəvi maddələrə həssasdır və onu təmizləmək və saxlamaq çətindir.
Şəhər mühitində bu, həll yolundan daha çox problemə çevrildi...
...Bu gün xəz geri dönüş edir, lakin tamamilə fərqli bir formada...
...Xəz papaqlar sakit bir şəkildə geri dönür. Onlar küçələri doldurmur və ya qarderobun vacib bir hissəsinə çevrilmir. Lakin onlar fotosessiyalarda, moda nümayişlərində və sosial mediada yenidən ortaya çıxır.
Artıq söhbət soyuqdan qaçmaqdan deyil, kimlikdən və mədəni kodlarla oynamaqdan gedir. İndi xəz bizimlə - diqqətlə, seçmə şəkildə və tamamilə fərqli bir məna ilə - geri döndü..?
Nazlı Almuradova
