Kulis.az Nəriman Əbdülrəhmanlının təqdimatında “Səksənincilər” layihəsindən Əlisəmid Kürün şeirlərini təqdim edir.
Şair Əlisəmid Kür1954-cü il fevralın 8-də Salyan şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsini (1976) fərqlənmə diplomu ilə bitirib. C.Cabbarlı adına Teatr Muzeyində elmi işçi (1981-1982), AzTV-də ştatdankənar müxbir (1982-1984), “Azəbaycanfilm” kinostudiyasında rejissor assistenti (1984-1990), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinini ədəbi təbliğ bürosunda şıbə müdiri (1989-1991),Azərbaycan Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinin “Yol” ədəbiyyat qəzetinin baş redaktoru (1991-1994) olub. 2014-2024-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzində çalışıb. 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olub.
Ə.Kürün ilk şeirləri müxtəlif qəzet və jurnallarda, ədəbi almanaxlarda dərc edilib. “Rəngli kölgələr” (1989), “…Və qırx tanış üz” (şarjlar kitabı, 1991), “Kentavr” (1997), “Qan-tər içində” (2000), “Çaylar məcrasından çıxanda” (2004), “Sonuncu dua” (Təbriz, 2013), “Tənha kentavr” (2023) kitablarının müəllifidir. Şeirləri bir çox dünya dillərinə tərcümə edilib.
Ə.Kür bir çox ölkələrdə poeziya festivallarında Azərbaycanı təmsil edib. 1992-ci ildə Antalya şəhərində keçirilən Poeziya Törənində “Qızıl çələng”lə təltif edilib. Bir çox beynəlxalq mükafatlara, “Vektor” Beynəlxalq Elm Mərkəzinin (2003) və Rəsul Rza Beynəlxalq mükafatına (2004) layiq görülüb.
2025-ci il oktyabrın 13-də vəfat edib.
ADAMLAR DƏYİŞİR HAVALAR KİMİ
Çəkilib uzaqdan baxdım özümə, -
Gördüm görkəmim dəyişib,
Üst-başım tamam köhnəlib,
Dabanı yeyilib çəkmələrimin…
Tanrının gözünə dik baxdığımdan
Xəbərim olmayıb üzümə düşən qırışdan.
Yaman inanmışam arvad sözünə:
«Dağa bənzəyirsən sən bu duruşda».
Güzgüdə özünə baxıb göz vuran
O şux, o kür adam mən deyilmişəm.
Adamlar dəyişir havalar kimi
İlahi, mən niyə dəyişməmişəm?!
Dünyaya piyada gəlib-gedənlər,
Odu eee… yanımdan atlanıb keçir.
Ürək qızdırdığım, çörək kəsdiyim
Qəfildən üstümdən atlanıb keçir.
Mən koram. – Sən hara baxırsan, Tanrım!
Sənin də oyunun yamandan yaman.
Haqqın tərəzisi qurulan vaxtı
Kiminə taxt verdin, kiminə palan.
Çəkilib uzaqdan özümə baxdım, -
bir də üzə gülüb,
arxamca daş atanlara.
Yol üstə ilan tək qıvrılanlara…
Başımın üstündə qovğalar kimi
Bu yağış adamlar külək adamlar –
Bu payız oğlanlar, bu qış gözəllər
Bu külək oğlanlar, kələk oğlanlar…
Bu payız gözəllər, bu xəzəl qızlar
Dayanıb yolumda qovğalar kimi –
Adamlar dəyişir havalar kimi –
Niyə dəyişmədin, Cəfərin oğlu?!
1997
KENTAVR
Bir gecə vağzalın yanından keçəndə şəhərdə
qəfildən işıqlar söndü.
Kürəyində yük daşıyan
adamlar mənə Kentavrları xatırlatdı…
Bir də qulaqlarıma at kişnərtisi gəldi…
Dərdin arxasınca dördnalla çapan
Bədəni at, başı adam.
Bu yarıat, yarıadam
Qaçmağı hallı adam
hara gedir, Yaradan?!
Sözünün dalında dağ kimi durub,
Hər gün bu sevdayla döyüşə gedir,
Dalına atdığı şələyə baxmır.
Xəndəyə yıxılmır, dərəyə baxmır
Özüylə söyüşə-söyüşə gedir.
At kimi yeriyir qəmin üstünə
Çapır, dördnala çapır,
Hara gedir qəm gətirir
Bir gün çörək tapır,
bir gün də tapmır.
“Mersedes” gözəllər keçir yanından
Vaxtı yox onlara gözucu baxa.
Faytona qoşulmuş ata boylanır,
Bu yarıat, yarıadama
ana boylanır,
ata boylanır.
Kentavr şəhərdən baş aça bilmir,
Dəyənək qorxusu çıxmır canından.
Bu köçkün kentavr,
qaçqın kentavr
Polisin əlindən qaça da bilmir.
Bu qovur, o qovur,
Göydə Allah qovur, yerdə bəndəsi
Kəpənək yuxusu qaçıb gözündən
Hələ kütə gedir onun kündəsi.
- Hara qaçırsan, Kentavr?
Kimdən qaçırsan, Kentavr?
Başın bədənindən ayrı,
Bədənin başından ayrı
Özün-özündən qaçırsan,
Gedirsən qəmin üstünə
söyüşə-söyüşə.
Yaşamaqçün, ölməməkçün
Atlar örüşə gedir,
Kentavrlar – döyüşə!
1996
TAXTA QAPI, DƏMİR QAPI
Dərd döydü taxta qapımı
Tez durub qapını açdım.
Salam verdim, əl tutmadım
Yaxşıca bir süfrə açdım.
- Gec gəlmisən, dərd qardaşım,
Gəl, sənin payından yeyək.
Qol-boyun olaq səninlə,
lap oxuyaq, mahnı deyək.
İçməyə bir şey tapılar,
Keç otur yuxarı başda.
Ömrün baharı tez keçdi
Gəlib çıxmısan bu qışda.
Geymisən dəmir çarığı,
Minmisən dəmir atını.
Dərd, sənə dərd göstərəcəm
Döyəcəm dəmir qapını.
XƏNCƏR ÇƏKSƏN TAMAHINA
Duz basıb dərd yarasına
Çıxarsan mərd arasına.
Əyilərsən ağrısına
Diz çökərsən günahına.
Şah oğlu şah olsan belə
Nəfsin varsa, qulsan elə.
Başından tac düşməz yerə
Xəncər çəksən tamahınam.
…Nə baxırsan xana, bəyə
Geç də olsa gəl tövbəyə.
Dizin-dizin dur növbəyə, -
Qoy xoş getsin Allahına.
MƏHƏMMƏDƏ SARI DAĞ YERİYİRDİ
Dağlar adam dili bilir, -
adamlar unudub daşın dilini,
ağacın dilini, quşun dilini.
Ağaclar danışır adam diliylə, -
quşlar dil-dil ötür yarpaqlarla,
yarpağın öz dili, quşun öz dili.
Bizə elə gəlir çaylar danışmır,
Söz deyir qabaran sular, -
çaylar məcrasından çıxanda
söz deyir,
dənizdə boğulana göz dəyir;
Biz duymuruq, eşitmirik…
Dağlara lal kimi baxma, -
lalın dilini anası bilər,
Dərdin göyçəyini Sonası bilər…
Qul dili bilirdi Süleyman,
Onda çöl diriydi, çəmən diriydi.
Tanrıya bağlıydı bu əhdi-peyman
Məhəmmədə sarı dağ yeriyirdi…
2004
AĞI
Dəli çayların axarı
suların səsindən bəlli.
Mən keçdim,
Sən keçəmmədin.
Torpağım heeey!
Sirri kor quyu dibində,
Dərdi üzündən bəlli.
Dəlisi ağıllı kimi,
ağıllısı dəli kimi
Millətim heeey!
Tapdaq altda gözü qalan
ocaq külündən bəlli.
Qorxağı qaçmağından,
İgidi ölümündən bəlli.
Məmləkətim heeey!
Yurdu talan olanım
İndi həsrətlə qol-boyun.
Ulayım qurdtək, ulayım
Millətim heeey!
Məmləkətim heeey!
Nə atmısan özünü
həsrətin qucağına.
Leysan yağışı düşüb
könlünün ocağına.
Fələk səni qarğıyıb
özü düşüb həvəsdən.
Canında bir qorxu var -
canın çıxır qəfəsdən.
Sənin qayğına qallam,
Ey əlahəzrət zaman.
Ürəyim bombolomboş,
Salam, boşluğa salam.
DƏNSİZ DƏYİRMAN DAŞLARI
Fırlanır dəyirman daşı
Baxıram, başım fırlanır.
Fırlanır dünya başıma
Torpağım, daşım fırlanır.
Saçı-saqqalı ağarmış
Sığal çəkmə alt daşına, üst daşına.
Un ələnmir üst-başına.
Dənsiz dəyirman daşları qəm ələyir,
Dərd üyüdür ömrün qışına.
Bu çərxi-dövran daşları
Dəyir, bir-birinə dəyir.
Dənsiz dəyirman daşları
Yeyir, bir-birini yeyir.
Acıdı dəyirman daşları
Dən gözləyir əvvəl-axır.
Tanrı dinmir, Tanrı susub
Çörəyimiz daşdan çıxır.
