Ədviyyatlar yalnız yeməklərin dadını yaxşılaşdırmır – həm də sağlamlıq üçün faydalıdır. Qan şəkərinin səviyyəsini aşağı salmaq və insulin müqavimətini yaxşılaşdırmaq mövzusunda ən çox tövsiyə edilən ədviyyatlardan biri darçındır. Lakin pəhrizə əlavə etmək üçün başqa təsirli ədviyyatlar da mövcuddur.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "EatingWell" yazıb.
Məqalədə qan şəkərini azaltmaq üçün №1 ədviyyat olaraq zəncəfil seçilib. Filologiya doktoru, kulinariya kitabı müəllifi bildirir ki, zəncəfil güclü polifenollar, məsələn, qingerol ehtiva edir ki, bu da iltihabla mübarizə aparır və dolayısı ilə qan şəkərini tarazlamağa kömək edə bilər.
“İltihab insulin müqaviməti və qan şəkərinin pis idarə olunması ilə əlaqələndirilir. Ona görə də, zəncəfil kimi ədviyyatlar vasitəsilə iltihabı tarazlamaq qan şəkərinə müsbət təsir göstərə bilər”, deyə o bildirib.
2024-cü ildə “Nutrients” jurnalında dərc olunmuş meta-analizdə alimlər Aralıq dənizi pəhrizindəki bitki və ədviyyatların – qara zirə, mixək, cəfəri, zəfəran, kəklikotu, zəncəfil, qara bibər, rozmarin, kurkuma, reyhan, oregano – tip 2 diabetli insanlarda qan şəkərinə təsirini araşdırıblar. Araşdırmada aclıq qan qlükoza səviyyəsi, glykozilləşmiş hemoglobin (HbA1c) və insulin konsentrasiyası ölçülüb.
Nəticələr göstərib ki, zəncəfil, kurkumin, zəfəran və darçın aclıq qan şəkərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır, qara zirə və zəncəfil isə HbA1c və insulin səviyyəsini aşağı salır. Zəncəfilin əlavə qəbulu (gündə 600–3000 mq arası) bütün üç göstəriciyə əhəmiyyətli təsir göstərir. Məsələn, 1000 mq zəncəfil təxminən yarım çay qaşığı toz zəncəfil və ya 1 çay qaşığı rəndələnmiş təzə zəncəfilə bərabərdir.
“Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, zəncəfil qan şəkərinə müsbət təsir göstərərək insulin həssaslığını yaxşılaşdırır və karbohidratların həzmini yavaşladır, bu da yeməkdən sonra qan şəkərinin ani yüksəlməsini azaldır", deyə diyetoloq və diabet üzrə müəllim Kolette Miko bildirir.
Onun sözlərinə görə, 2018-ci ildə “Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine” jurnalında dərc olunan 10 tədqiqatın meta-analizi göstərib ki, zəncəfil həzm və karbohidrat metabolizmasında rol oynayan fermentləri inhibə edə bilər, həmçinin qlükoza metabolizması yollarına təsir edir və insulin istehsal edən beta hüceyrələrini qoruyur.
Bundan əlavə, Miko bildirir ki, zəncəfilin başqa faydaları da var: “Prediabet və diabet xəstələrinin çoxunda ürək-damar xəstəlikləri riski yüksəkdir və sübut olunub ki, zəncəfil xolesterin səviyyəsinə müsbət təsir göstərir".
O əlavə edir ki, zəncəfilin istifadəsi çox az əks göstərişə malikdir, buna görə də pəhrizə əlavə edilməsini tövsiyə edir: faydalı polifenollar, iltihab əleyhinə təsir və həzmə müsbət təsir üçün. Tək xəbərdarlıq isə ondur ki, qıcqırma problemi olanlarda çox miqdarda istifadə simptomları gücləndirə bilər.
Ekspertlər həmçinin xatırladır ki, yalnız faydalı ədviyyatı və ya bitkini pəhrizə əlavə etmək və ümumi qidalanmanı dəyişməmək qan şəkərini möcüzəvi şəkildə aşağı salmayacaq. Ona görə də ədviyyat və digər bitki məhsullarını qəbul etməklə yanaşı, qan şəkərini azaltmağa kömək edən pəhrizə riayət etmək vacibdir.
Qan şəkərinə həyat tərzi və bəzi vərdişlər də təsir edir. Amerika Ürək Assosiasiyasının bildirdiyinə görə, müntəzəm fiziki fəaliyyət, stressin idarə olunması, kifayət qədər yuxu və siqaretdən imtina vacibdir.
İki sadə dəyişiklik, onları artıq bu gün edə bilərsiniz – kifayət qədər yatmaq və gün ərzində, xüsusən yeməkdən sonra daha çox hərəkət etmək.
“Təsdiqlənib ki, gecə yuxusu ən az 7 saat qan şəkərinə, metabolizmə və ümumi sağlamlığa müsbət təsir göstərir, yeməkdən sonra 10–15 dəqiqəlik gəzinti isə qan şəkərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və insulin həssaslığını artırır", deyə Miko bildirib.
Samir
