ain.az, Bizimyol saytına istinadən bildirir.
“Magen David Azərbaycan” İnsan Hüquqları Müdafiə Mərkəzi insan hüquqlarının qorunması, tolerantlıq və multikultural dəyərlərin təşviqini əsas məqsəd kimi müəyyənləşdirib. Təşkilat xüsusilə antisemitizmə qarşı mübarizə, dini və etnik müxtəlifliyin qorunması istiqamətində layihələr həyata keçirir. Mərkəz Azərbaycan ilə İsrail arasında humanitar və ictimai əlaqələrin inkişafına da töhfə verməyə çalışır, iki ölkə arasında vətəndaş cəmiyyəti səviyyəsində dialoqun gücləndirilməsini dəstəkləyir.
Bizimyol.info xəbər portalının mərkəzin rəhbəri David Seliverstovla hazırladığı müsahibəni təqdim edirik:
“Magen David Azərbaycan”ın fəaliyyət xəritəsinə baxanda əsas prioritetləriniz hansı istiqamətlərdə cəmlənir və bu prioritetlər real ehtiyaclardan, yoxsa daha çox beynəlxalq gündəmdən qaynaqlanır?
- Prioritetlərimiz ilk növbədə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, dövlət suverenliyinə və vətəndaşın ləyaqətinin qorunması prinsipinə əsaslanır. Bizim üçün patriotizm hüququn aliliyinə xidmət etməkdir. Azərbaycan torpağında yəhudi icmasının yüzillərlə təhlükəsiz və hörmət içində yaşaması dövlətin multikultural siyasətinin real nəticəsidir.
Beynəlxalq hüquq – xüsusilə insan hüquqları üzrə universal prinsiplər – bizim fəaliyyətimiz üçün normativ çərçivə yaradır. Lakin istiqamətlərimiz xarici gündəmdən deyil, ölkə daxilində sosial ədalətə və mənəvi məsuliyyətə əsaslanan real ehtiyaclardan formalaşır. Diplomatik tərəfdaşlıqlar isə bu fəaliyyətin legitimliyini və institusional gücünü artırır.
Azərbaycanda insan hüquqları sahəsində ən çox hansı sistemli problemlərlə üzləşirsiniz və bu problemlərin kökündə hüquqi boşluq dayanır, yoxsa tətbiq mexanizmlərinin zəifliyi?
- Azərbaycan qanunvericiliyi bir çox hallarda beynəlxalq standartlarla uzlaşır. Praktik müstəvidə əsas məsələ tətbiqin effektivliyi, institusional koordinasiya və hüquqi mədəniyyətin gücləndirilməsidir.
Patriotizm yalnız tərif deyil, həm də öz sistemini gücləndirmək iradəsidir. Hüquqi boşluqdan daha çox mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi, şəffaflıq və ictimai nəzarət vacibdir. Əxlaq və mənəviyyat hüququn canlı dayağıdır; qanun yalnız mətn deyil, tətbiq edilən ədalətdir.
Multikulturalizm modeli tez-tez uğurlu nümunə kimi təqdim olunur. Amma bu model insan hüquqlarının gündəlik praktikada qorunmasına real və ölçülə bilən təsir göstərirmi?
- Azərbaycanın multikulturalizm modeli tarixi faktlara söykənir. Quba bölgəsində əsrlərdir yaşayan yəhudi icması bunun bariz nümunəsidir. Bu model yalnız mədəniyyət siyasəti deyil, həm də hüquqi təhlükəsizlik mühitidir.
Real təsir ayrı-seçkiliyin minimum səviyyədə olması, dini icmaların sərbəst fəaliyyəti və dövlətin qoruyucu rolunda özünü göstərir. Multikulturalizm o zaman dəyərlidir ki, o, hüquqi bərabərliklə müşayiət olunur və gündəlik həyatın təhlükəsizlik və hörmət mühitinə çevrilir.
Azərbaycan–İsrail münasibətləri siyasi və təhlükəsizlik müstəvisində kifayət qədər aktivdir. Bəs bu yaxınlıq vətəndaş cəmiyyəti və insan hüquqları sahəsində hansı konkret imkanları açır?
- Azərbaycan–İsrail münasibətləri strateji xarakter daşıyır və bu əməkdaşlıq yalnız təhlükəsizlik və iqtisadiyyatla məhdudlaşmamalıdır.
Vətəndaş cəmiyyəti müstəvisində bu yaxınlıq təhsil, humanitar layihələr, antisemitizmə qarşı mübarizə, hüquqi maarifləndirmə və icmalararası dialoq üçün platformalar yaradır. Diplomatiya yalnız dövlətlər arasında deyil, xalqlar arasında da etimad körpüsü qurmalıdır. Yəhudi və Azərbaycan xalqları arasında yüzillərlə formalaşmış qarşılıqlı hörmət münasibətləri bu əməkdaşlığın mənəvi əsasını təşkil edir.
Antisemitizm və dini ayrı-seçkiliklə bağlı regionda mənzərəni necə qiymətləndirirsiniz – təhlükə azalır, yoxsa sadəcə forması dəyişir?
- Regionda açıq fiziki təhlükələr azalmaqla yanaşı, rəqəmsal mühitdə nifrət nitqi və stereotiplərin yayılması kimi yeni formalar müşahidə oluna bilər.
Azərbaycan cəmiyyətində antisemitizm ənənəvi olaraq sistemli problem olmayıb. Bu, dövlət siyasəti və xalqın mənəvi dəyərləri ilə bağlıdır. Patriotizm burada başqa din və millətə hörmətlə ölçülür.
Hüquqi baxımdan nifrət cinayətlərinə qarşı effektiv mexanizmlər və maarifləndirmə paralel aparılmalıdır. Diplomatik səviyyədə isə dini tolerantlıq Azərbaycanın beynəlxalq imicinin əsas sütunlarından biridir.
Beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq sizin fəaliyyətinizə real təsir mexanizmləri qazandırır, yoxsa bu daha çox imic və legitimlik məsələsidir?
- Əməkdaşlıq yalnız formal xarakter daşıyırsa, onun dəyəri məhduddur. Real nəticə o zaman yaranır ki, beynəlxalq tövsiyələr institusional islahatlara, hüquqi ekspertizaya və praktik mexanizmlərə çevrilir.
Azərbaycan dövlətçiliyi üçün əsas prinsip suverenlikdir. Lakin suverenlik beynəlxalq hüququn öhdəliklərinə hörmətlə yanaşmaqla daha da möhkəmlənir. Diplomatiya qarşıdurma deyil, dialoq üzərində qurulmalıdır.
Qarabağ münaqişəsindən sonrakı mərhələdə insan hüquqları gündəminə hansı yeni və daha mürəkkəb çağırışlar daxil olub?
- Post-münaqişə dövründə əsas çağırış reinteqrasiya, sosial bərpa və təhlükəsizliyin təmin edilməsidir. Minalardan zərərçəkənlərin hüquqları, məcburi köçkünlərin geri qayıdışı, mülkiyyət hüququ və sosial ədalət məsələləri prioritetdir.
Patriotizm bu mərhələdə revanş deyil, quruculuq və humanizm deməkdir. Beynəlxalq humanitar hüquq və insan hüquqları hüququ paralel şəkildə tətbiq edilməlidir.
Əsas məqsəd – sülhün hüquqi əsaslar üzərində möhkəmlənməsi və regionda uzunmüddətli sabitliyin təminidir.
Hüquq müdafiəçisi kimi fəaliyyətinizdə elə bir məqam olubmu ki, həm ictimai təzyiq, həm də siyasi kontekst sizi seçim qarşısında qoyub?
- Hüquq müdafiəçisi üçün ən böyük sınaq emosiyadan uzaq, prinsipial mövqe saxlamaqdır. Dövlətə sədaqət ədalətin müdafiəsi ilə ziddiyyət təşkil etməməlidir.
Beynəlxalq hüququn əsas prinsipi – insan ləyaqəti – siyasi kontekstdən üstün tutulmalıdır. Əxlaq və mənəviyyat hüquqi qərarın dayağıdır. Diplomatik balans isə cəmiyyətin bütövlüyünü qorumağa xidmət etməlidir.
Beynəlxalq hesabatlarda Azərbaycana yönəlik tənqidlər tez-tez gündəmə gəlir. Sizcə, bu qiymətləndirmələr obyektiv analizə əsaslanır, yoxsa Azərbaycanın uğurları müəyyən qüvvələri narahat edir?
- Beynəlxalq hesabatlara hüquqi və analitik yanaşmaq lazımdır. Obyektiv tənqid inkişaf üçün fürsətdir; qərəzli yanaşma isə diplomatik və hüquqi arqumentlərlə cavablandırılmalıdır.
Azərbaycanın multikultural və tolerant mühiti, yəhudi icmasının təhlükəsiz və hörmətli mövqeyi ölkənin real uğurudur. Bu faktlar beynəlxalq müzakirələrdə sənədləşdirilmiş şəkildə təqdim olunmalıdır.
Patriotizm tənqidi inkar etmək deyil, onu hüquqi əsaslarla qiymətləndirərək dövlətçiliyi daha da gücləndirməkdir.
İradə Cəlil, Bizimyol.info
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün ain.az saytını izləyin.
