Bakı. Trend:
2025-ci ildə “Curiosity” özüyeriyən kosmik aparatı Marsplanetinin qədim lil süxurlarında uzun zəncirli üzvi molekullar —alkanlar aşkar edib. Onların konsentrasiyası cəmi 30–50 milyarddahissə təşkil edirdi ki, bu da özlüyündə sensasiya kimi görünmürdü.Lakin yeni tədqiqat bu məlumatlara fərqli baxış təklif edir.
Trend xarici KİV-əistinadən xəbər verir ki, elmi araşdırma “Astrobiology” jurnalındadərc olunub.
Aleksandr Pavlovun rəhbərliyi ilə NASA “Goddard Space FlightCenter”in komandası süxurda ilkin olaraq nə qədər üzvi maddə olabiləcəyini (milyonlarla il davam edən kosmik şüalanmanın onun böyükhissəsini məhv etməsindən əvvəl) qiymətləndirməyə çalışıb.
Söhbət Marsın səthində təxminən 80 milyon il qalmış “Cumberland”argillitindən (Cumberland mudstone) gedir. Bu müddət ərzindəintensiv radiasiya üzvi birləşmələri tədricən parçalamalı idi.
Tədqiqatçılar ionlaşdırıcı şüalanmanın təsiri altındamolekulların dağılması — radioliz üzrə laboratoriyaeksperimentlərinin məlumatlarından istifadə edərək alkanlarınsələflərinin mümkün ilkin konsentrasiyasını hesablayıblar. Bu,hazırda qeydə alınan səviyyədən bir neçə dərəcə yüksəkdir.
Xüsusi maraq doğuran məqam ondan ibarətdir ki, aşkar edilmişalkanlar uzun zəncirli yağ turşularının fraqmentləri ola bilər. Yerüzündə bu cür birləşmələr əhəmiyyətli dərəcədə lakin yalnız biolojimənbələrlə məhdudlaşmamaq şərti ilə — bioloji aktivlikləəlaqələndirilir.
Alimlər üzvi maddələrin mümkün qeyri-bioloji mənbələrini dətəhlil ediblər: planetlərarası toz və meteoritlərlə daşınma,atmosfer üzvi dumanının çökməsi, hidrotermal proseslər vəserpentinləşmə reaksiyaları. Lakin onların hesablamalarına görə, bumexanizmlər hətta birlikdə belə ehtimal edilən bu qədər yüksəkilkin konsentrasiyanı izah etmək iqtidarında deyil.
