Prezident İlham Əliyev Münhendə “France 24” telekanalının müxbirinə müsahibəsində deyib: “Mən bildiyimə görə, Ermənistan referendum keçirməyi planlaşdırır. Bu olan kimi sülh sazişinin rəsmi imzalanmasına heç bir maneə qalmayacaq. Lakin yenə də vurğulamaq istəyirəm ki, Azərbaycan üçün sülh əldə olunub”.
“Normallaşma prosesi uğurla irəliləyir və ümid edirəm ki, formal xarakter daşıyan bu hüquqi məsələlər tamamlanan kimi bizdə rəsmən sülh olacaq”, – İ.Əliyev qeyd edib.
Prezident İlham Əliyevin “France 24” telekanalına Münhendə verdiyi açıqlama təkcə cari diplomatik vəziyyətin şərhi deyil, həm də rəsmi Bakının sülh strategiyasının konseptual çərçivəsini ortaya qoyan mühüm siyasi mesajdır.
İlk növbədə, dövlət başçısının Ermənistanın referendum planına istinad etməsi göstərir ki, Bakı sülh prosesinin taleyini artıq hərbi-siyasi faktorlarla deyil, hüquqi legitimlik mərhələsi ilə əlaqələndirir. Yəni mesaj ondan ibarətdir ki, real münaqişə mərhələsi arxada qalıb, indi isə prosesin yekunlaşması üçün formal konstitusion addımlar qalır. Bu, Azərbaycanın mövqeyində mühüm dəyişiklik deyil, əksinə, uzun müddətdir qurulan xəttin ardıcıl davamıdır. Yəni rəsmi Bakı faktiki vəziyyətin artıq sülh vəziyyəti olduğunu bilir və imzalanacaq sənədi daha çox hüquqi təsdiq aktı kimi təqdim edir.
İkinci mühüm məqam Prezidentin “Azərbaycan üçün sülh əldə olunub” ifadəsidir. Bu cümlə diplomatik ritorika baxımından çoxqatlıdır. Bir tərəfdən bu, daxili auditoriyaya yönəlmiş mesajdır və dövlətin strateji məqsədinə çatdığını vurğulayır. Digər tərəfdən, bu beynəlxalq aktorlara ünvanlanıb. Yəni Bakı sülhün reallıq olduğunu qəbul etdiyini bildirərək qarşı tərəfi prosesin ləngiməsinə görə məsuliyyət daşıyan tərəf olduğunu bildirir.
Üçüncü aspekt normallaşma prosesinin “uğurla irəliləməsi” vurğusudur. Bu ifadə təkcə optimizm deyil, həm də siyasi siqnaldır. Prezident bu cümlə ilə göstərir ki, Bakı prosesi idarə olunan və nəzarətdə saxlanılan mərhələ kimi qiymətləndirir. Yəni sülh perspektivi riskli və qeyri-müəyyən proses kimi yox, planlı şəkildə sona yaxınlaşan siyasi layihə kimi təqdim olunur. Bu yanaşma beynəlxalq investorlar, regional tərəfdaşlar və diplomatik vasitəçilər üçün sabitlik mesajı funksiyası daşıyır.
Nəhayət, açıqlamanın ən diqqətçəkən tərəfi sülhün “formal hüquqi məsələlərin tamamlanmasından” asılı göstərilməsidir. Bu tezis siyasi baxımdan çox incə balans yaradır. Rəsmi Bakı həm prosesi optimist tonla təqdim edir, həm də gecikmə olarsa məsuliyyətin öz üzərində olmadığını öncədən qeyd etmiş olur.
Ümumilikdə, bu bəyanatın strateji mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan sülh gündəliyini artıq müzakirə mövzusu kimi yox, tamamlanmaq üzrə olan proses kimi təqdim edir. Bu isə diplomatik müstəvidə narrativ üstünlüyün qurulması deməkdir.
Politoloq Turan Rzayev
