Şizofrenik və Narsisist Anaların Uşaqların Psixikasına Təsiri- Müqayisəli Analiz

Adəti üzrə yenə diktok platformasında diqqətimi çəkən bir psixoloqun çıxışını dinlədim. Söhbət " Şizofrenik" xarakterli analar haqqında idi. Çıxışda bir çox nüanslar məni maraqlandırdığı üçün yenə də Çhat GPT- 5 mini ilə məsləhət etməyi qərara aldım. Müzakirəmizdə fikir ayrılığı olmadı. Mən GPT- yə təklif etdim ki, biz bu yazını iki xüsusiyyət bir xətt üzərində aparsaq məqsədə daha uyğun olar. Yəni Narsisistliklə bu şizofren analar mövzusunu bir istiqamət üzrə müqaylsəli şəkildə versək necə olar? Sizin fikriniz necə olar. Və mən GPT- 5 mini ilə dialoqa belə başladım
Müasir psixoloqların diqqətini çəkən mövzulardan biri, şizofrenik və narsisist anaların uşaqların psixikasına uzunmüddətli təsiridir. Sosial şəbəkədə müzakirələr əsasən şizofrenik analar üzərində gedirdi, lakin müqayisəli təhlil göstərir ki, narsisist anaların davranışları da uşağın psixikasında oxşar izlər buraxır. Fərqliliklər olsa da, nəticədə uşaqların gələcək münasibətlərinə təsir edən eyni psixoloji xətt ortaya çıxır.
Səhər izlədiyim psixoloq mütəxəssisin söylədikləri də göstərir ki, bu davranışlar yalnız uşaqların emosional vəziyyətini deyil, həm də ailə dinamikasını və sosial münasibətləri dəyişdirir.
Şizofrenik Analara Xas Xüsusiyyətlər
Paradoksal davranışlar: Uşağa bir şey verib, sonra onu günahlandırır və aşağılayır.
Sosial şəbəkədə çox sayda nümunə qeyd olunub: məsələn, dondurma alan uşaq yeyir və sevinir, amma evə çatanda xəstələndiyi üçün ana onu qınayır:
“Niyə az yemədin? Yenə xəstələndin… Məni rahat buraxmayacaqsan.” Və digər mümunə. Ana uşaq üçün iki rəngdə mayka alır. Uaqdan soruşur: hansı rəngi bayənirsən? Uşaq deyir qırmızı rəngi. Ana verir uşaq geyir. Ana təklif edir ki, yaşıl rəngini də gey. Uşaq sevinclə geyib deyir: heç yaşıl da pis deyil. Ana qəfildən qışqırır. Baxx, sən həmişə beləsən. Mən nə alsam onu bəyənmirsən. Başlayır uşağı aşağılayıcı təhqirlərlə sındırır. Uşaq düşünür. Mən nə dedim ki, anam mənə belə dedi. Bütün bu paradoks hallar uşağın şüur altında bir fikri formalaşdırır. Görəsən, anam məni devir ya məni heç sevmir. Bütün bu göstərcilərə baxmayaraq, kənarda nümunəvi ana, evdə isə psixoloji uşaqlara  təzyiq göstərilir.
Uşağın daxili qarışıqlığı: “Anam məni sevir, yoxsa sevmir?” sualı şüur altında qalır.
Böyüyəndə eyni davranış nümunələrini təkrar edə bilər, həm ata kimi, həm qadın( ana) olaraq.

Narsisist Analara Xas Xüsusiyyətlər
Yuxarıda göstərilənlərə rəğmən gəlin, narsisistlə şizofrenik ana nümunəsinin pipik xüsusiyyətlərini müqayisə edək. İlk olaraq, məqsədli manipulyasiya: Uşağı diqqət mərkəzində saxlamaq və üstünlük üçün istifadə etmək. Müqayisədə narsisist və  şizofrenik ana paradoksu azdır, uşağın davranışı ana məqsədinə xidmət edir.Nəticədə empati və ego balansı pozulur, uşaq özünü müdafiəyə öyrəşdirir.
Sosial şəbəkədə istifadəçilərin qeyd etdiyi hallar göstərir ki, bu tip davranışlar uşağın özünü ifadə etməsini məhdudlaşdırır, gələcək münasibətlərdə üstünlük-məcburiyyət şablonlarını təkrar etdirir.
Müqayisəli Analiz

Hər iki model uşağın gələcək münasibətlərinə təsir göstərir.
Fərqliliklər:
Şizofrenik ana davranışı paradoksal və qarışıqdı; niyyət xəstəlikdən irəli gəlir.
Narsisist ana davranışı məqsədli və manipulyasiyalıdır; niyyət açıqdır.

Oxşarlıq:
Hər ikisi uşağın psixikasında qarışıqlıq, qorxu, özünü müdafiə və münasibətlərdə çətinlik yaradır.
Xüsusiyyət
Şizofrenik Ana
Narsisist Ana
Davranış səbəbi
Xəstəlik, reallıq hissinin pozulması
Niyyət və xarakter, manipulyasiya
Uşağın şüurunda paradoks
Yüksək, qarışıqlıq
Daha az, niyyət açıq
Uzunmüddətli təsir
Gələcək münasibətlərdə suallar və qorxu
Ego və üstünlük mərkəzli davranış
Xarici görünüş
Nümunəvi
Nümunəvi, amma manipulyativ

Tipik Xüsusiyyətlərin Toplum Halında Fəsadları
1️⃣ Uşaq üzərində təsir
Qarışıqlıq, qorxu, özünü müdafiəyə öyrəşmə
Sevgi və qorxunun paralel yaşanması → gələcək münasibətlərdə təkrarlanan nümunələr
Psixoloji izlər: depressiya, aşağı özünütəminlik, sosial çəkingənlik

2️⃣ Ailə münasibətlərinə təsir
Şizofrenik və ya narsisist ana modelləri cütlüklər arasında konflikt yarada bilər
Hətta ər-arvad arasında da oxşar nümunələr görünə bilər: bir tərəf üstünlük və kontrol, digər tərəf qorxu və tabeçilik hiss edir
Bu, ailə sistemində tarazlığı pozur, mənəvi və emosional yük yaradır

3️⃣ Toplum və sosial təsir

Belə davranış nümunələri sosial mühitdə də təkrarlana bilər: uşaqlar böyüyüb yeni nəsillərlə qarşılaşanda eyni davranış şablonlarını davam etdirə bilər
Psixoloji zədələr, fərdlərin əməkdaşlıq qabiliyyətini və sosial inteqrasiyasını çətinləşdirir
Cəmiyyət səviyyəsində “daxili sükut, qorxu və özünü müdafiə” şablonları yaranır
4️⃣ Nəticə

Fərdi və ailəvi pozuntular uzun müddət davam edir, sosial mühitdə isə genişlənmiş təsir göstərir
Erkən aşkarlama, maarifləndirmə və psixoloji dəstək önəmlidir
Nəticə və Tövsiyələr
Uşaqların müdafiəsi üçün erkən aşkarlama vacibdir.
Psixoloq dəstəyi və valideyn maarifləndirilməsi önəmlidir.
Gələcək ailə münasibətlərində psixoloji izləri azaltmaq üçün düzgün təlim və müzakirə vacibdir.
Müqayisəli analiz göstərir ki, fərqli səbəblər və niyyətlər olsa da, hər iki model uşağın psixikasında oxşar təsir xətti yaradır.
Sosial şəbəkə nümunələri və psixoloq müşahidələri əlavə olunaraq, bu fəsadların gündəlik həyat və ailə münasibətlərində necə təzahür etdiyi konkret göstərilə bilər.
Təranə Şəms GPT- 5 mini( birgə dialoq əsasında iş birliyi)

P.S.Övladınızda köklü dəyişikliyin səbəbini uşaqlıqdan aşkar etməyə çalışın!!!