Son illər çox varlı şəxslərin və milyarderlərin miqrasiyası qlobal miqyasda sürətlənib. Özəl sərvət araşdırması şirkəti Henley & Partners-in məlumatlarına görə, 2024-cü ildə 134 min ultra yüksək xalis sərvətə malik şəxs başqa ölkəyə köçüb. Bu rəqəmin 2025-ci ilin sonunda 142 mini keçdiyi təxmin olunur.
Hafta.az yazır ki, “Business Insider”in məlumatına görə, ekspertlər vergi siyasətinin, geosiyasi risklərin, həyat keyfiyyətinin və biznesin asanlığının varlıların yeni ölkələri seçməsində əsas amillər olduğunu bildirirlər.
Portuqaliya
Amerikalı sahibkar Endryu Rozener 2018-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Portuqaliyaya köçüb. Ölkənin təhlükəsiz mühiti, iqlimi, nisbətən əlverişli yaşayış xərcləri, Avropa və Latın mədəniyyətlərinin qarışığı onun qərarına təsir edib.
Uzun illərdir ki, Portuqaliya "Qızıl Viza" və "Qeyri-adi Yaşayış" (NHR) proqramları ilə xarici investorları cəlb edir. Qızıl Viza proqramı 2025-ci ilin mart ayında başa çatsa da, ölkədə qazanılan gəlirə tətbiq olunan 20 faiz vergi dərəcəsi və xarici mənbələrdən əldə edilən gəlirlərə vergidən azadolma kimi üstünlüklər marağı cəlb etməyə davam edir.
Pandemiyadan sonra artan miqrasiya səbəbindən mənzil qiymətlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artması yerli ictimaiyyətdə reaksiyalara səbəb olub. Bu səbəbdən hökumət proqramın qaydalarını dəyişdirdi və investorların sosial fondlara töhfə verməsini şərtləndirən qaydalar qəbul edib.
Dubay
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) Dubay şəhəri son illər qlobal varlılar üçün əsas mərkəzlərdən birinə çevrilib. Gəlir vergisinin olmaması və biznes dünyası üçün çevik tənzimləmələr, xüsusən də Avropa və Rusiyadan olan varlı şəxsləri cəlb edir. Henley & Partners şirkətinin məlumatına görə, 2024-cü ildə təxminən 10 min yüksək gəlirli əcnəbinin BƏƏ-yə köçdüyü təxmin edilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, Dubayın aşağı bürokratiya, vergi üstünlükləri və lüks yaşayış imkanlarının birləşməsi həlledici amildir.
Sinqapur
Kapital mənfəəti vergisinin olmaması və güclü biznes mühiti ilə Sinqapur Asiyanın ən vacib mərkəzlərindən biridir. Xüsusilə Çin və Hindistandan olan milyarderlər üçün cəlbedici alternativ kimi seçilir.
Strateji yeri, təhlükəsiz strukturu və yüksək həyat səviyyəsi Sinqapuru Qərb sahibkarları üçün də cəlbedici edir.
İtaliya
İtaliya son zamanlar, xüsusən də varlı amerikalıların diqqətini çəkən ölkələrdən biridir. İllik 200 min avro ilə məhdudlaşdırılan vahid vergi sistemi, gəlir səviyyəsindən asılı olmayaraq tətbiq olunduğu üçün ultra varlılar üçün üstünlük təmin edir.
Ölkənin mədəni irsi, həyat keyfiyyəti və nisbətən əlverişli lüks yaşayış imkanları da onun populyarlığının səbəblərindəndir.
Avstraliya və Yeni Zelandiya
Avstraliya və Yeni Zelandiya siyasi və iqtisadi sabitliyi, inkişaf etmiş səhiyyə sistemləri və yüksək həyat standartları ilə seçilir. Son illər Avstraliya immiqrasiya meyarlarını dəyişdirərək gənc namizədlərə və müəyyən peşəkar qruplardan olanlara üstünlük verib. Digər tərəfdən, Yeni Zelandiya investisiya əsaslı proqramlar vasitəsilə rezidenturaya daha birbaşa yol təklif edir. Bu, geosiyasi risklərdən uzaq, daha sakit həyat axtaran varlı şəxslər üçün güclü alternativ hesab olunur.
Vergi üstünlükləri yüksək gəlirli və varlı şəxslər üçün ən vacib motivasiyalardan biri olaraq qalır. İsveçrənin yaşayış xərclərinə əsasən hesablanan birdəfəlik vergi sistemi, Panamanın yalnız daxili gəlirdən vergi tutması və BƏƏ-nin gəlir vergisinin olmaması buna diqqətəlayiq nümunələrdir.
ABŞ vətəndaşları bu üstünlüklərdən məhdud dərəcədə faydalana bilərlər, çünki onlar qlobal gəlirlərindən vergi tutulurlar.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ikinci yaşayış icazəsi və ya vətəndaşlıq almaq gələcəkdə mümkün vergi islahatlarına qarşı bir təminat kimi görülür.
Bundan əlavə, Venesuela, Sudan və Konqo Demokratik Respublikası kimi ölkələrdə artan siyasi qeyri-sabitlik və təhlükəsizlik riskləri varlı şəxsləri daha sabit ölkələrə doğru sürükləyir.
Səyahət məhdudiyyətlərinin artması və qlobal qeyri-müəyyənliklər ikinci yaşayış və vətəndaşlıq proqramlarına marağı artırır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bir çox varlı şəxs bu addımı həm hərəkət azadlığı, həm də böhran dövründə alternativ çıxış yolu təklif edən "B planı" kimi görür.
Qlobal sərvət axınlarındakı bu dəyişikliyin qarşıdakı illərdə vergi siyasəti, siyasi sabitlik və həyat keyfiyyəti ilə formalaşmağa davam edəcəyi gözlənilir.
