Bir əsrdən çoxdur ki, mixi lövhələr kolleksiyası Britaniya Muzeyi arxivlərində tədqiqatçılar tərəfindən demək olar ki, diqqətdən kənarda qalıb. Yalnız 2026-cı ildə alimlər bu mətnlərin tam deşifrəsini tamamlayaraq dünyaya qədim Babilistan kahinlərinin peyğəmbərliklər toplusunu təqdim ediblər.
Azpost.info bildirir ki, tədqiqatçılar Endryu Corc və Cunko Taniquçinin tədqiqatı qədim İraqın əsas dili olan Akkad dilində qeydə alınmış 73 unikal yazıya giriş imkanı açıb və bu da artefaktların Babil mənşəyini qəti şəkildə təsdiqləyib.
Bu barədə “Popular Mechanics” jurnalı xəbər verir.
Ay fəlakətin xəbərçisi Kimi
Öncəgörmələrin əksəriyyəti ay tutulmaları ilə bağlıdır. Babil cəmiyyətinin düşüncəsində bu cür astronomik hadisələr təsadüfi təbii hadisələr deyil, yaxınlaşan fəlakətlər barədə birbaşa xəbərdarlıq kimi xidmət edirdi. Assuriyaşünas Endryu Corc qeyd edir ki, falçılıq babillilər üçün reallığı anlamağın əsas yolu idi.
Tutulmalar hökmdara və bütün dövlət aparatına şəxsən ünvanlanan təhlükə siqnalları kimi qəbul edilirdi. Tədqiqatçı izah edib ki, bəzi proqnozlar faktiki tarixi təcrübəyə əsaslana bilər: insanlar keçmişdə əslində sosial və ya təbii sarsıntılarla müşayiət olunan səma hadisələrini qeydə alırdılar.
Qədim narahatlıqların siyahısı: Quraqlıqdan hakimiyyət çevrişişinə qədər
Lövhələrdə mümkün fəlakətlərin siyahısı var ki, bunlardan ən çox qeyd olunanları bunlardır:
kütləvi aclıq və quraqlıq; vəba epidemiyaları; hərbi məğlubiyyətlər; padşahın qəfil ölümü.
Müasir elmi baxımdan bu mətnlər qədim sivilizasiyanın tipik qorxularını ortaya qoyduğu üçün dəyərlidir. Corc əlamətlərin babillilərin idarəetmə və siyasi sabitlik məsələlərinə dərin narahatlığını əks etdirdiyini vurğulayıb. Həmin dövrdə dövlətin taleyi gecə səmasında baş verənlərlə ayrılmaz şəkildə bağlı idi.
Babil rəsmiləri heç vaxt xəbərdarlıq əlamətlərini görməzdən gəlmədilər. Əgər mixi yazı lövhəsi bir padşahın ölümünü proqnozlaşdırırdısa, sarayda mürəkkəb bir yoxlama mexanizmi işə salınırdı. Tədqiqatda bildirilir ki, təhlükəni təsdiqləmək üçün xüsusi bir ritual, ekzistislik həyata keçirilirdi.
Bu proses qurbanlıq heyvanların daxili orqanlarının ətraflı müayinəsini əhatə edirdi. Kahinlər səmavi əlaməti təsdiqləyə və ya təkzib edə biləcək ilahi təlimatlar axtarırdılar. Əgər kahin təhlükənin reallığını təsdiqləyirdisə, kahinlər ulduzların mənfi təsirini neytrallaşdırmaq və hökmdarı qorumaq üçün nəzərdə tutulmuş kəffarə rituallarını yerinə yetirirdilər.
Mətnlərin məzmunu bu yaxınlarda məlum olsa da, kitabənin özü 20-ci əsrin əvvəllərində muzeyə çatıb. 1890-cı illərdə üç lövhə gətirilib. Dördüncüsü lövhə 1914-cü ildə kolleksiyaya əlavə edilib.
Onlar Britaniya Muzeyinin 150.000-dən çox əşyadan ibarət nəhəng kolleksiyası arasında itib batmışdı. Arxivin böyük ölçüsü və mixi yazı mütəxəssislərinin çatışmazlığı bu sənədlərin onilliklər boyu kəşf edilməmiş qalmasına səbəb olub. Endryu Corc bu cür mətnlərin öyrənilməsi prosesini olduqca yavaş və metodik adlandırdı. Bu, yalnız oxumağı deyil, həm də hər bir işarənin diqqətlə eskiz edilməsini, onun dəqiqliyini dəfələrlə yoxlamağı əhatə edir.
Bu gil parçaları bu gün qədim insanların hakimiyyəti və təbii qüvvələri necə qəbul etdiyinin birbaşa sübutudur. Hər bir deşifrə edilmiş lövhə kosmos qorxusunun siyasi gündəmi formalaşdırdığı bir cəmiyyətin gündəlik həyatının və inanclarının parçalarını ortaya qoyur.
