Bankdan kredit istəyi rədd edilən vətəndaşların ən çox verdiyi suallardan biri budur: bir bankın “yox” cavabı digər bankların sistemində görünürmü və tez-tez müraciət etməyin mənfi təsiri varmı? AzPost bildirir ki, mövcud maliyyə qaydalarına əsasən məsələ kredit tarixçəsi və məlumat mübadiləsi mexanizmi ilə bağlıdır.
Kredit rəddi digər banklara görünür?
Azərbaycanda banklar kredit qərarını verərkən müştərinin kredit tarixçəsini Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestri vasitəsilə yoxlayır. Bu sistem Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən idarə olunur.
Reyestrdə əsasən aşağıdakılar əks olunur:
Mövcud kreditlər və onların qalığı
Gecikmələr və ödəniş intizamı
Bağlanmış kreditlər
Bir bankın kredit müraciətini rədd etməsi birbaşa “rədd qərarı” kimi digər banklara ötürülmür. Lakin bank müraciət zamanı sizin kredit tarixçənizi sorğu etdiyinə görə, tez-tez edilən sorğular sistemdə görünə bilər. Bu isə dolayı yolla digər bankın risk qiymətləndirməsinə təsir edə bilər.
Çoxsaylı kredit müraciətinin riski varmı?
Qısa müddət ərzində bir neçə banka paralel müraciət etmək bankların daxili risk modellərində mənfi siqnal kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki sistem bunu maliyyə çətinliyi və ya təcili pula ehtiyac əlaməti kimi şərh edə bilər.
Xüsusilə:
Gəliriniz rəsmi təsdiqlənmirsə,
Mövcud kredit yükünüz yüksəkdirsə,
Son aylarda çoxlu kredit sorğusu edilibsə,
bu hallar növbəti müraciətdə imtina ehtimalını artıra bilər.
Banka tez-tez müraciət etməyin başqa ziyanı varmı?
Birbaşa cərimə və ya hüquqi məsuliyyət yoxdur. Lakin kredit skorunuz (risk göstəriciniz) aşağı düşə bilər. Banklar üçün əsas meyar borcalanın ödəmə qabiliyyəti və maliyyə intizamıdır. Əgər bir neçə bankdan ardıcıl imtina alınıbsa, növbəti bank daha ehtiyatlı qərar verə bilər.
Nə etmək daha məqsədəuyğundur?
Mütəxəssislər tövsiyə edir ki:
Eyni anda bir neçə banka deyil, ilkin olaraq şərtləri uyğun olan bir banka müraciət edin;
Kredit tarixçənizi əvvəlcədən yoxlayın;
Mövcud kredit yükünüzü azaldın;
Rəsmi gəlirinizi sənədləşdirin.
Bir bankın kredit verməməsi avtomatik olaraq “qara siyahı” demək deyil. Lakin qısa müddətdə çoxsaylı müraciətlər sistemdə görünə və risk göstəricinizə təsir edə bilər. Kredit götürməzdən əvvəl maliyyə vəziyyətinizi qiymətləndirmək və planlı şəkildə müraciət etmək daha doğru strategiya hesab olunur.
