Xocalı faciəsi Azərbaycan cəmiyyətinin kollektiv yaddaşında travmatik bir dönüş nöqtəsi olmaqla yanaşı, dövlətin sonrakı siyasi strategiyasının formalaşmasına da ciddi təsir göstərmişdir. Əvvəla, dövlətçilik baxımından Xocalı hadisəsi milli həmrəyliyin və təhlükəsizlik konsepsiyasının yenidən düşünülməsinə səbəb oldu. Müstəqilliyinin ilk illərində ciddi siyasi və hərbi çətinliklərlə üzləşən Azərbaycan üçün Xocalı faciəsi təhlükəsizlik institutlarının gücləndirilməsinin zəruriliyini ortaya qoydu. Sonrakı illərdə ordu quruculuğunun prioritetə çevrilməsi, beynəlxalq tərəfdaşlıqların genişləndirilməsi və informasiya siyasətinin sistemli şəkildə qurulması məhz bu kimi faciələrin təkrarlanmaması məqsədinə xidmət edirdi. Xocalı faciəsi beynəlxalq hüquq və humanitar hüquq kontekstində qiymətləndirildikdə, mülki əhaliyə qarşı törədilmiş zorakılıq aktı kimi xarakterizə olunur. Azərbaycan dövləti uzun illərdir ki, bu hadisənin beynəlxalq səviyyədə soyqırımı və ya insanlığa qarşı cinayət kimi tanınması istiqamətində diplomatik fəaliyyət göstərir. Müxtəlif ölkələrin parlamentləri və beynəlxalq təşkilatları tərəfindən qəbul edilən sənədlər bu istiqamətdə mühüm addımlar hesab olunur. Xocalı faciəsi milli yaddaş siyasətinin əsas sütunlarından birinə çevrilmişdir. Hər il fevral ayında keçirilən anım mərasimləri, beynəlxalq konfranslar və informasiya kampaniyaları hadisənin unudulmamasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir. Bu kontekstdə dövlət və vətəndaş cəmiyyəti institutları paralel fəaliyyət göstərərək həm daxili həmrəyliyi möhkəmləndirir, həm də beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini məsələyə yönəldir. Xocalı faciəsi təkcə tarixi hadisə deyil, həm də Azərbaycan dövlətinin təhlükəsizlik strategiyasını, xarici siyasət prioritetlərini və milli kimlik diskursunu formalaşdıran əsas amillərdən biridir. Bu hadisənin beynəlxalq hüquq çərçivəsində obyektiv qiymətləndirilməsi və regionda davamlı sülhün qurulması gələcək sabitliyin əsas şərtlərindən biri kimi qalır.
Xocalıda həyatın bərpası, memorial kompleksin yaradılması və keçmiş məcburi köçkünlərin geri qayıdışı Azərbaycanın post-münaqişə dövründə həyata keçirdiyi kompleks dövlət siyasətinin əsas komponentləridir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı beynəlxalq auditoriya üçün də mühüm mesajlar ehtiva edirdi. Bu çıxış vasitəsilə Azərbaycan bir daha Xocalı faciəsinin unudulmadığını və bu hadisənin tarixi-siyasi qiymətinin dəyişməz qaldığını nümayiş etdirdi. Eyni zamanda, memorial kompleksin açılışı Azərbaycanın regionda yeni reallıqlar yaratdığını və artıq bu reallıqların geri dönməz xarakter daşıdığını göstərən siyasi akt kimi dəyər qazanır. Prezident İlham Əliyevin Xocalı memorial kompleksinin açılışındakı çıxışı post-münaqişə dövrünün ideoloji manifestlərindən biridir. Bu çıxış, tarixi yaddaşın dövlət siyasətinin əsas elementi olduğunu təsdiqlədi, Azərbaycanın qələbə həqiqətini daha da möhkəmləndirdi, azad olunmuş ərazilərdə dövlət suverenliyinin tam bərqərar olduğunu nümayiş etdirdi, gələcək inkişaf və bərpa siyasətinin ideoloji əsaslarını müəyyən etdi.
Xocalı memorial kompleksinin açılışı və Prezident İlham Əliyevin burada etdiyi çıxış müasir Azərbaycan tarixində mühüm siyasi və mənəvi hadisə kimi yadda qalacaq. Bu çıxış yalnız keçmişin xatırlanması deyil, həm də gələcəyin siyasi və ideoloji istiqamətlərinin bəyanı idi. Bu gün Xocalıda ucalan memorial kompleks təkcə faciə qurbanlarının xatirəsinin simvolu deyil. O, həm də Azərbaycanın siyasi iradəsinin, tarixi yaddaşının və dövlət gücünün təcəssümüdür.
Vüqar Musayev
YAP Sabunçu rayon təşkilatının məsləhətçisi
