ain.az bildirir, Bizimyol saytına əsaslanaraq.
Rəqəmsal dövrdə sosial şəbəkələrdə şəkil paylaşmaq gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İnsanlar özlərinin, ailə üzvlərinin və xüsusilə övladlarının fotolarını dostları ilə bölüşür, xatirələrini arxivləşdirir və sevinc anlarını ictimailəşdirirlər. Lakin süni intellekt texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə bu görüntülərin gələcəkdə necə istifadə oluna biləcəyi barədə narahatlıqlar da artır.
Son illərdə görüntü tanıma sistemləri, üz identifikasiyası və dərin saxta (deepfake) texnologiyaları ciddi irəliləyiş əldə edib. Açıq profillərdə paylaşılmış şəkillər xüsusi proqramlar vasitəsilə toplanaraq üz məlumat bazalarının yaradılmasına, şəxsiyyətin təqlid edilməsinə və ya manipulyasiya edilmiş görüntülərin hazırlanmasına imkan yarada bilər. Bu texnologiyalar faydalı sahələrdə təhlükəsizlik, tibbi diaqnostika və rəqəmsal xidmətlərdə istifadə olunsa da, onların sui-istifadə riski də mövcuddur.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, internetə yüklənmiş şəkillər üzərində nəzarət demək olar ki, itirilir. Bir dəfə paylaşılan görüntü müxtəlif platformalarda köçürülə, saxlanıla və sahibinin xəbəri olmadan başqa məqsədlərlə istifadə edilə bilər. Xüsusilə uşaqların şəkilləri gələcəkdə onların rəqəmsal izlərinin formalaşmasına təsir edir və bu məlumatlar illər sonra belə süni intellekt sistemləri üçün istifadə oluna bilər.
Risklər yalnız şəxsiyyətin saxtalaşdırılması ilə məhdudlaşmır. Açıq şəkildə paylaşılan fotolar geolokasiya məlumatları, məktəb formaları, yaşadıqları mühit və gündəlik vərdişlər barədə ipucları verə bilər. Bu isə kibertəhlükəsizlik və şəxsi təhlükəsizlik baxımından əlavə risklər yaradır.
Mütəxəssislər valideynləri və sosial şəbəkə istifadəçilərini daha ehtiyatlı davranmağa çağırır. Profil məxfilik ayarlarının məhdudlaşdırılması, uşaqların şəxsi məlumatlarını açıqlayan fotolardan çəkinmək, geolokasiya məlumatlarını silmək və paylaşım auditoriyasını nəzarətdə saxlamaq tövsiyə olunur. Eyni zamanda, uşaqlara erkən yaşlardan rəqəmsal təhlükəsizlik və şəxsi məlumatların qorunması barədə maarifləndirmə aparılması vacib hesab edilir.
Texnologiyanın inkişafı qaçılmazdır və süni intellekt həyatımızın bir çox sahəsini asanlaşdırmağa davam edəcək. Bununla yanaşı, rəqəmsal izlərimizin gələcəkdə necə istifadə oluna biləcəyini düşünmək və məlumatlarımızı daha məsuliyyətlə paylaşmaq hər bir istifadəçinin üzərinə düşən vacib vəzifəyə çevrilir. Bu gün sosial şəbəkədə paylaşılan bir şəkil sabah gözlənilməz texnoloji imkanların obyektinə çevrilə bilər.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
Hadisənin gedişatını izləmək üçün ain.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
