Alimlər planetar müdafiə təcrübəsində uğurlu nəticə əldə etdiklərini açıqlayıblar: kosmik aparatın qəsdən çırpıldığı asteroidin Günəş ətrafındakı orbitində dəyişiklik baş verib.
HİY.az xəbər verir ki, bu barədə "The Independent" yazıb.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu uğur gələcəkdə potensial təhlükəli asteroidlərin trayektoriyasını dəyişdirmək üçün insanlığa kömək edə bilər.
Mövzu NASA-nın “Double Asteroid Redirection Test” (DART) missiyasıdır. Təcrübə çərçivəsində kosmik aparat qəsdən asteroidə çırpılıb. Vacib məqam odur ki, asteroid heç vaxt Yer üçün təhlükə yaratmayıb.
“Science Advances” jurnalında dərc olunan araşdırmanın müəllifləri bildirirlər ki, nəticələr planetimizi asteroid təhlükəsindən qoruma texnologiyalarının inkişafında mühüm addımdır.
Orbitdə dəyişiklik çox kiçik olub: asteroidin Günəş ətrafındakı dövrü təxminən 0,1 saniyə qısalıb, trayektoriyası isə təxminən 720 metr azalıb. Lakin belə kiçik dəyişiklik uzun illər əvvəl edilərsə, asteroidin trayektoriyası toplanaraq zamanla onu Yerə toxunmayacaq şəkildə dəyişdirə bilər.
Araşdırmanın baş müəllifi Rahila Makadiya (İllinoys Universiteti, Urbana-Şampeyn) bildirir ki, planetar müdafiədə əsas məqsəd son anda güclü zərbə vurmaq deyil, potensial toqquşmadan uzun illər əvvəl kiçik təkan verməkdir.
Kosmik aparat 2021-ci ildə buraxılıb. 2022-ci ildə o, Diimorfos asteroidinə çırpılıb. Diimorfos daha böyük Didimos asteroidinin ətrafında fırlanır və hər ikisi Günəş ətrafında birlikdə hərəkət edir.
İlkin müşahidələr göstərdi ki, zərbə kiçik asteroidin öz “partnyoru” ətrafındakı orbitini dəyişdirib. İndi isə müxtəlif müşahidə məntəqələrinin məlumatlarını təhlil etdikdən sonra məlum olub ki, toqquşma həm də onların birlikdə Günəş ətrafındakı orbitini az da olsa dəyişdirib.
Sistemin bir dövrü 769 gün davam edir, zərbə sonrası sürət təxminən 10 mikrometr/saniyə azalıb. Beləliklə, 480 milyon kilometr uzunluğundakı orbit təxminən 720 metr qısalıb.
Zərbə zamanı asteroiddən çıxan daş və toz kütləsi təxminən 16 milyon kiloqram olub və əlavə reaktiv təsir yaradaraq asteroidə ötürülən impulsu ikiqat artırıb.
Alimlər bildirir ki, orbitdəki dəyişiklik Yerin təhlükəsi ilə bağlı deyil. Buna görə Didimos–Diimorfos sistemi eksperiment üçün seçilib, izah edir NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasından tədqiqatçı Stiven Çesli.
Bu təcrübə tək olsa da, gələcək təhlükəli asteroidləri uzaqlaşdırmaq üçün missiyalar üçün mühüm məlumat mənbəyidir.
Alimlər əlavə məlumatları bu il Avropa Kosmik Agentliyinin Hera missiyasından gözləyirlər. Hera asteroidlərə çatan zaman onları bir neçə ay ərzində ətraflı öyrənəcək. DART-dan fərqli olaraq, Hera asteroidə çırpılmayacaq; onun əvəzinə iki kiçik eksperimental zond səthinə enməyə çalışacaq.
Asteroid Diimorfosun diametri təxminən 160 metr, böyük Didimos isə 780 metr və təxminən 200 dəfə daha ağırdır.
Samir
