Bəzi alimlər sadəcə tarix yazır, bəziləri isə tarixə düşüncə və ruh qazandırır.
Doğru.az xəbər verir ki, tanınmış tarixçi alim İlber Ortaylı illər boyu tarix elminə verdiyi töhfələrlə milyonlarla insanın yaddaşında xüsusi yer tutub. O, sadəcə tarix yazan alim deyil, tarixi sevdirən, düşüncəni oyadan və minlərlə tələbənin zehnində işıq yandıran nadir ziyalılardan biri kimi tanınıb.
Onun danışığında bir məktəb, bir mədəniyyət və bir yaddaş yaşayırdı. Belə insanlar yalnız kitabları və titulları ilə deyil, bütöv bir dövrə təsir edən düşüncələri ilə yadda qalırlar.
Osmanlı tarixindən dünya sivilizasiyalarına qədər uzanan geniş bilik dairəsi ilə Ortaylı tarixi sadəcə keçmiş kimi deyil, bugünü anlamağın açarı kimi təqdim edirdi. Onun fikirlərinə görə, tarix hadisələrin siyahısı deyil, millətlərin yaddaşı və kimliyidir.
Alimin kitabları da oxucular tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb. Onun məşhur əsərlərindən olan Bir Ömür Nasıl Yaşanır? və Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek bir çox insan üçün sadəcə tarix kitabı deyil, düşüncə məktəbinə çevrilib.
Onun mühazirələrində auditoriyalar səssiz qalır, amma düşüncələr danışırdı. Çünki Ortaylı tarixdən danışarkən əslində insanın kimliyindən, mədəniyyətindən və gələcəyindən söz açırdı.
Tarix bəzi insanları sadəcə yadda saxlamır — onları öz yaddaşına çevirir. İlber Ortaylı da məhz belə insanlardan biri kimi xatırlanır. O, təkcə keçmişi anlatmadı, bu günün insanına kim olduğunu xatırlatdı.
Bu gün bir daha aydın olur ki, bəzi insanlar həyatdan getsə də, onların izi silinmir. Onlar kitabların səhifələrində, tələbələrinin düşüncəsində və millətlərin yaddaşında yaşamağa davam edir. Tarix isə belə insanları heç vaxt itirmir — sadəcə onları əbədiyyətə yazır.
İlahə Əliyeva
