"Gündəlik istifadə etdiyimiz bəzi sözlər və düşüncə formaları insanı fərqinə varmadan uğursuzluğa proqramlaşdıra bilər..."
Psixoloqların fikrincə, insanların çoxu hər gün öz uğur şansını fərqinə varmadan zəiflədir. Bunun əsas səbəblərindən biri təkrarlanan mənfi fikirlər və ifadələrdir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dailymirror.ru" nəşri yazıb.
Daxili "proqramlaşdırma" necə formalaşır
Beyin tez-tez eşitdiyi və təkrarladığı düşüncələri sanki fəaliyyət üçün təlimat kimi qəbul edir. Bu səbəbdən insan davamlı olaraq özünə mənfi fikirlər təlqin edərsə, davranışı da tədricən həmin fikirlərə uyğunlaşır. Araşdırmalar göstərir ki, özünü tez-tez tənqid edən və uğursuzluğa fokuslanan insanlar məqsədlərə çatmaqda daha aşağı nəticələr göstərirlər. Bu isə motivasiyanın, qərarların və özünə inamın zəifləməsinə gətirib çıxarır.
İrəliləməyə mane olan 6 ifadə
Psixoloqlar xüsusilə gündəlik danışıqda tez-tez istifadə olunan bəzi ifadələrin təhlükəli olduğunu deyirlər.
Birincisi, "məndə heç vaxt alınmır" kimi fikirlərdir. Belə ifadə insanın dəyişmək imkanını bağlayır və beyin yalnız uğursuzluqları xatırlamağa başlayır. Bunun əvəzinə "hələ alınmayıb, amma öyrənirəm" kimi yanaşma daha sağlam hesab olunur.
İkinci ifadə "mən buna layiq deyiləm: düşüncəsidir. Bu, çox vaxt "özünü saxtakar kimi hiss etmə sindromu" ilə bağlı olur və insanın uğurlarını kiçiltməsinə səbəb olur.
Üçüncü problemli yanaşma "mən həmişə belə oluram" kimi ümumiləşdirilmiş fikirlərdir. "Həmişə" və "heç vaxt" kimi sözlər problemi insanın şəxsiyyətinin ayrılmaz hissəsi kimi təqdim edir və onu dəyişmək daha çətin görünür.
Dördüncü ifadə "sadəcə bəxtim gətirmədi" düşüncəsidir. Bu yanaşma məsuliyyəti tamamilə xarici amillərə ötürür. Halbuki psixoloqlar hesab edir ki, həyatına təsir edə biləcəyinə inanan insanlar daha stabil nəticələr əldə edirlər.
Beşinci ifadə "çalışaram" sözüdür. Bu söz çox vaxt geri çəkilmək üçün ehtiyat variantı kimi istifadə olunur. "Edəcəyəm" demək isə məsuliyyət hissini gücləndirir.
Altıncı ifadə isə "belə daha rahatdır" və ya "belə daha asandır" kimi yanaşmalardır. Bəzən bu qərar məntiqli ola bilər, lakin çox vaxt insanın riskdən və səhv etmək qorxusundan qaçdığını göstərir.
Düşüncə tərzini necə dəyişmək olar?
Ekspertlərə görə, ilk addım insanın öz daxili dialoqunu müşahidə etməsidir. Bir neçə gün ərzində insanın özünə qarşı hansı ifadələrdən istifadə etdiyini qeyd etməsi faydalı ola bilər. Daha sonra mənfi fikirləri daha neytral və ya dəstəkləyici formulalarla əvəz etmək tövsiyə olunur.
Məsələn, "mən bunu bacarmıram" ifadəsi "mən bunu hələ bacarmıram" kimi dəyişdirilə bilər. Bu kiçik dəyişiklik problemi daimi məhdudiyyət deyil, inkişaf mərhələsi kimi göstərir. Psixoloqlar həmçinin gündəlik uğurların qeyd edildiyi kiçik "nailiyyət gündəliyi" aparmağı məsləhət görürlər. Bu, beynin əldə edilən müsbət nəticələri daha çox görməsinə kömək edir.
Ekspertlər xatırladır ki, insanın özünə necə müraciət etməsi də böyük rol oynayır. Əgər siz yaxın bir insana "sən heç nəyə dəymirsən" deməzdinizsə, eyni sözləri özünüzə də deməməlisiniz. Hətta bədən dili - dik duruş və inamlı poza belə emosional vəziyyətə və daxili dialoqa təsir göstərə bilir.
Psixoloqlar vurğulayır ki, insan gündəlik düşüncələri və sözləri ilə öz gələcəyini formalaşdırır. Uğura doğru hərəkət edənlərlə yerində sayanlar arasındakı fərq çox vaxt istedad və ya şansda deyil, daxili düşüncə tərzini necə idarə etmələrində olur.
