İranın son illərdə hərbi texnologiya sahəsində atdığı addımlar, xüsusilə raket proqramındakı sürətli irəliləyişlər beynəlxalq hərbi analitiklər və kəşfiyyat qurumları tərəfindən həyəcanla izlənilir.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, bu arsenalın ən diqqətçəkən və qlobal geosiyasi balansı kökündən dəyişməyə qadir olan silahlarından biri isə “Xorramşəhr-4” (həmçinin “Xeybər” adlandırılır) orta mənzilli ballistik raketidir. Bu raket artıq sadəcə regional deyil, qitələrarası təsir imkanları ilə dünya gündəmindədir.
Texniki göstəricilər və inkişaf tarixi
“Xorramşəhr” raket ailəsi ilk gündən Şimali Koreyanın “Musudan” (BM-25) raket texnologiyası əsasında inkişaf etdirilib. Lakin “Xorramşəhr-4” bu ailənin ən təkmilləşmiş və sınaqdan uğurla çıxmış versiyasıdır.
• Mühərrik Sistemi: Maye yanacaqla işləyən mühərriklərlə təchiz olunub. Lakin klassik maye yanacaqlı raketlərdən fərqli olaraq, yanacaq raketin gövdəsində uzun müddət (bəzi məlumatlara görə bir neçə il) saxlanıla bilər. Bu, raketin hücum anında hazırlanma müddətini kəskin azaldır və onu bərk yanacaqlı raketlər qədər çevik edir.
• Mənzil Müəmması: Rəsmi Tehran bu raketin mənzilini 2,000 km olaraq bəyan etsə də, Qərb analitikləri bu rəqəmin strateji məqsədlərlə süni şəkildə azaldıldığını iddia edirlər. Raketin konstruksiyası, yanacaq tutumu və mühərrik gücü onun 3,000 km-dən 4,000 km-ə qədər məsafəni qət edə biləcəyinə işarə edir.
Regionun güc balansı: Müqayisəli cədvəl
“Xorramşəhr-4”-ün hərbi potensialını daha yaxşı anlamaq üçün onu regionun digər əsas oyunçularının analoji raketləri ilə müqayisə edək:
4,000 km analitiklərin Diego Qarsiya hücumu sonrası ehtimal etdiyi real mənzildir.
Diego Qarsiya hücumu və strateji mesaj
Hind okeanında yerləşən və ABŞ-ın ən kritik strateji hərbi bazalarından biri olan Diego Qarsiya adasına edilən hücum cəhdində “Xorramşəhr-4” modelinin istifadə edilməsi ehtimalı hərbi dairələri hərəkətə keçirib. İran sahillərindən bu bazaya qədər olan məsafə təxminən 3,800-4,000 km civarındadır. Əgər bu raket həmin məsafəyə çatmaq üçün istifadə edilibsə, bu o deməkdir ki, İranın raket mənzili rəsmən elan olunan limitləri iki dəfə üstələyir.
Avropa üçün real təhlükə: Paris və London hədəfdə?
“Xorramşəhr-4”-ün 4,000 km mənzilə sahib olması ehtimalı təsdiqlənərsə, bu, Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasını tamamilə alt-üst edir. Əvvəllər 2,000 km-lik mənzil yalnız Yaxın Şərq və Cənub-Şərqi Avropanı əhatə edirdisə, 4,000 km artıq Fransanın (Paris) və Birləşmiş Krallığın (London) birbaşa hədəf zonasına daxil olması deməkdir.
Analitiklər qeyd edirlər ki, İran bu texnologiya ilə NATO ölkələrinə qarşı güclü bir “strateji çəkindirmə” rıçaqı əldə edir. Raketin terminal mərhələdəki sürəti (atmosfer daxilində Mach 8-ə qədər) mövcud bir çox hava hücumundan müdafiə sistemlərinin (HHM) onu zərərsizləşdirməsini son dərəcə çətinləşdirir.
Qeyri-ənənəvi başlıqlar və dağıdıcı güc
Bu raketin ən təhlükəli tərəfi onun daşıya biləcəyi faydalı yükün həcmidir. “Xorramşəhr-4” təxminən 1,500 kq-lıq döyüş başlığı daşıma qabiliyyətinə malikdir. Bu, müasir ballistik raketlər arasında olduqca yüksək göstəricidir.
1. Nüvə İmkanları: Baxmayaraq ki, rəsmi Tehran nüvə silahı hazırladığını inkar edir, 1,500 kq-lıq başlıq tutumu bu raketin asanlıqla nüvə başlığı ilə təchiz oluna biləcəyini göstərir.
2. Hədəf Dəqiqliyi: Raketin idarəetmə sistemi hədəfə yaxınlaşdıqda manevr etmək qabiliyyətinə malikdir. Bu xüsusiyyət həm dəqiqliyi artırır, həm də düşmən HHM sistemlərinin raketin trayektoriyasını öncədən müəyyən etməsinə mane olur.
“Xorramşəhr-4” sadəcə bir hərbi texnika deyil, həm də İranın Qərbə qarşı ən güclü siyasi təzyiq alətidir. Diego Qarsiya cəhdi və Avropanın dərinliklərinə çatma potensialı göstərir ki, Tehran öz raket proqramını qitələrarası (ICBM) səviyyəyə çatdırmaq üzrədir.
• Mənzil Artımı: Yaxın gələcəkdə İranın bu seriyadan olan raketlərinin rəsmi mənzilinin 4,000 km-ə qədər artırılacağı gözlənilir.
• Müdafiə Strategiyaları: Avropa dövlətləri və ABŞ bu yeni ballistik təhdidə qarşı daha effektiv, uzaq mənzilli raket əleyhinə sistemlər (məsələn, Aegis və ya təkmilləşdirilmiş Patriot sistemləri) üzərində işləməyə məcburdur.
Bu silahın varlığı, yaxın onillikdə qlobal silahlanma yarışının və diplomatik danışıqların əsas mövzusu olaraq qalacaq.
Əli SƏFƏRLİ,
NOCOMMENT.az
