Bu gün musavat.com saytında tanınmış hüquqşünas Rəşid Hacılının "Ruspərəstlərmi qorxuludur, İranpərəstlərmi?" adlı məqaləsini böyük diqqət və maraqla oxudum. Müəllifin imperiya qalıqları və onların xalqımızın mənəviyyatına sızma cəhdləri ilə bağlı irəli sürdüyü kəskin arqumentlər, əslində bir millətin öz milli nüvəsini qoruma davasının nə qədər həyati olduğunu bir daha sübut edir. Yazının aktuallığını, xüsusilə də cəmiyyətimizin ideoloji saflaşma mərhələsindən keçdiyini nəzərə alaraq, bu mövzunu sadəcə siyasi deyil, həm də dərin milli-mənəvi prizmadan təhlil etməyi və imperialist kölgələrdən azad olmağın fəlsəfəsini bir daha vurğulamağı vacib hesab edirəm.

Öncə qeyd etmək yerinə düşər ki, Rəşid Hacılının kəskin publisistik təhlilləri Azərbaycanın bu gün üzləşdiyi ən böyük mənəvi təhlükəni — özgələşmə və ruhun əsarəti problemini yenidən gündəmə gətirir. Bu məsələ sadəcə siyasi bir seçim deyil, bir millətin öz milli-mənəvi nüvəsini qoruyub-qoruya bilməmə davasıdır. Ruspərəstlik və iranpərəstlik bu mənəvi savaşda eyni xəstəliyin fərqli simptomlarıdır: Milli mənlik şüurunun imperialist maraqlara qurban verilməsi.

Ruspərəstlik illər boyu bizim cəmiyyətdə siyasi və inzibati bir asılılıq forması kimi mövcud oldu. Bu, dostunuzun dediyi o "məddahlıq məktəbi"nin ən bariz nümunələrindən biri idi. Buradakı məddahlıq daha çox vəzifə, imtiyaz və "böyük qardaş"ın himayəsində təhlükəsiz yaşamaq ehtiyacından doğurdu. Rəşid bəyin də qeyd etdiyi kimi, Rusiya zəiflədikcə və rus əsgəri torpaqlarımızdan getdikcə bu zümrə marginal bir hala gəldi. Çünki onların bağlandığı zəncir mənəvi deyil, inzibati idi. Onlar üçün imperialistə xidmət etmək milli azadlıqdan daha cəlbedici görünürdü, lakin zamanın hökmü ilə bu saxta "zirvə" dağıldı və onlar öz mənəvi bataqlıqlarında tənha qaldılar.

İranpərəstlik isədaha dərindən, millətin ruhuna, mənəviyyatına və inanc pərdəsi altına sızmağaçalışdığı üçün daha təhlükəli bir mənəvi böhrandır. Bu, insanın təkcə siyasi iradəsini deyil, həm də daxili dünyasını başqa bir dövlətin teokratik ideologiyasına təslim etməsidir.
1.Milli kimliyin əridilməsi: Bu cərəyan azərbaycançılığı dini kimlik içində əritməyə, milli bütövlüyümüzü yad bir dövlətin "yumşaq gücü"nə çevirməyə çalışır.
2.İdeoloji qandal: Rəşid Hacılı doğru vurğulayır ki, onların silahı intellektual deyil, manipulyativdir. "Müqəddəslik" adı altında edilən İran və Rusiya kimi qocalmış imperiyaların yaşaması üçün başqa xalqların milli mənliyini boğmaq vacib şərtdir. Rəşid bəyin qeyd etdiyi kimi, İranın bu günədək yaşaya bilməsinin səbəbi qədim dövlətçilik deyil, transformasiya edilmiş anti-türk kodlarıdır. Bu sistem daxili nifrət və ideoloji əsarət üzərində qurulub. Bu gün İranın ərəb dünyası ilə yaşadığı qanlı qarşıdurma və Səudiyyə şahzadəsinin onu "şər yuvası" adlandırması əslində bu imperiya gəmisinin mənəvi iflasının beynəlxalq təsdiqidir. İmperiya öz qonşularının qanını içməyə hazır olan bir "qazan" kimi qaynadıqca, onun içindəki məddahlar da bu dağıdıcı enerjinin əsirinə çevrilirlər.

Həm ruspərəstlik, həm də iranpərəstlik milli sevgidən məhrumdur. Hər iki tərəf üçün Azərbaycan sadəcə aşiq olduqları imperiya layihələrinə qurban veriləcək bir məkandır. Sarsılmaz həqiqət burada özünü göstərir: "Mükafat ədibin qandalıdır." İstər vəzifə mükafatı olsun, istərsə də saxta dini vədlər — yad dövlətin verdiyi hər bir "ad" və "nişan" əslində milli azadlığın biləklərinə vurulmuş qızıl qandaldır.

Əsl qorxu rusda və ya iranda deyil, bizim özümüzə — milli mənliyimizə, dilimizə, tariximizə və müstəqil iradəmizə sadiq qala bilməməyimizdədir. İmperialistə lazım olan o "kütlələşmiş" və mahiyyətindən ayrılmış millət olmamaq üçün yeganə çıxış yolumuz "özpərəst" olmaqdır. Zamana, hökmdara və ya xarici ideologiyalara əyilməyən, öz milli kimliyini hər şeydən uca tutan ruhlar heç vaxt kölələşməyəcək və tarixin sınağından ölümsüz çıxacaqlar.



Şəmsi Qoca

• Azadlıq
• Fəlsəfə
• Milli Kimlik
• Hüquqşünas Rəşid Hacı