ain.az xəbər verir, Bizimyol saytına əsaslanaraq.
Təbii hadisələrdən zəlzələ, sel, torpaq sürüşməsi və digər fəlakətlərdən heç kim tam şəkildə sığortalanmayıb. Bu cür hadisələr gözlənilmədən baş verir və bəzən böyük maddi itkilərə səbəb olur. Lakin riskləri minimuma endirməyin yollarından biri sığortadır. Sığorta hadisənin qarşısını almasa da, dəyən ziyanın müəyyən hissəsinin kompensasiya olunmasına imkan yaradır və insanlara maliyyə baxımından daha tez bərpa olunmaq imkanı verir.
Dünya təcrübəsinə baxdıqda görürük ki, inkişaf etmiş ölkələrdə sığorta sistemi iqtisadiyyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bir çox ölkələrdə həm fərdi, həm də biznes subyektləri müxtəlif risklərdən qorunmaq üçün könüllü sığorta növlərindən geniş istifadə edir. Bu ölkələrdə insanlar yalnız avtomobil və ya əmlak deyil, həm də sağlamlıq, həyat, hətta təbii fəlakətlərə qarşı xüsusi sığorta paketləri əldə edirlər. Bunun nəticəsində fövqəladə hallardan sonra iqtisadi itkilər daha tez kompensasiya olunur və sosial sabitlik qorunur.
Azərbaycanda isə vəziyyət fərqlidir. Azerbaijan daxilində sığorta bazarı mövcud olsa da, əsasən icbari sığorta növləri məsələn, avtomobil sahiblərinin mülki məsuliyyət sığortası daha geniş yayılıb. Könüllü sığorta növlərinə isə maraq xeyli aşağıdır. İnsanların böyük hissəsi sığortanı əlavə xərc kimi görür və onun uzunmüddətli faydasını yetərincə qiymətləndirmir.
Bu vəziyyətin bir neçə əsas səbəbi var. İlk növbədə, sığorta mədəniyyətinin zəif inkişaf etməsi diqqət çəkir. Uzun illər ərzində formalaşmış “mənə heç nə olmaz” düşüncəsi insanları riskləri real qiymətləndirməkdən uzaqlaşdırır. Digər tərəfdən, bəzi hallarda sığorta şirkətlərinə inamın tam formalaşmaması da mühüm rol oynayır. Vətəndaşlar kompensasiyanın vaxtında və tam ödəniləcəyinə şübhə ilə yanaşdıqları üçün bu sahəyə ehtiyatla yanaşırlar.
Bundan əlavə, gəlir səviyyəsi də mühüm faktorlardan biridir. Orta gəlirli ailələr üçün sığorta xərcləri prioritet siyahısında son sıralarda yer alır. Gündəlik ehtiyacların ödənilməsi fonunda sığorta kimi “görünməyən fayda” verən xidmətlərə vəsait ayırmaq çətin görünür. Halbuki, böyük itkilər baş verdikdə məhz bu “əlavə xərc” ciddi maliyyə dayaq nöqtəsinə çevrilə bilər.
Analitik baxımdan yanaşdıqda, sığortanın geniş yayılması yalnız fərdlər üçün deyil, bütövlükdə iqtisadiyyat üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sığorta sisteminin inkişafı risklərin paylaşdırılmasına, maliyyə dayanıqlığının artmasına və fövqəladə hallardan sonra dövlət büdcəsinə düşən yükün azalmasına kömək edir. Yəni, bu sahənin inkişafı həm mikro, həm də makro səviyyədə fayda verir.
Problemin həlli üçün bir neçə istiqamətdə addımlar atılmalıdır. İlk olaraq maarifləndirmə işləri gücləndirilməlidir. İnsanlara sığortanın yalnız xərc deyil, risklərin idarə olunması aləti olduğu izah edilməlidir. Eyni zamanda, sığorta şirkətləri şəffaflıq və etibarlılıq baxımından daha güclü mövqe nümayiş etdirməlidir ki, ictimai inam artsın. Dövlət tərəfindən isə müəyyən təşviq mexanizmləri vergi güzəştləri və ya subsidiyalar tətbiq oluna bilər.
Təbii hadisələrin qarşısını almaq mümkün olmasa da, onların yaratdığı iqtisadi zərərin təsirini azaltmaq mümkündür. Bunun ən effektiv yollarından biri isə sığortadır.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
