Bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanda armatur istehsalının 18 faiz azalaraq 56,6 min tona düşməsi fonunda hazır məhsul ehtiyatlarının 3,3 dəfə azalması və tikinti materialları istehsalının ümumilikdə 28,7 faiz artması sənaye daxilində struktur dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir. Rəqəmlər ilk baxışda ziddiyyətli görünsə də, daha dərin təhlil bu dinamikanın bazarın tələbyönlü transformasiyası ilə əlaqəli olduğunu ortaya qoyur.
Armatur istehsalındakı azalma ilk növbədə tikinti sektorunda mərhələli aktivliklə izah oluna bilər. Qlobal təcrübədə də müşahidə olunur ki, iri infrastruktur və yaşayış layihələrinin intensiv fazası başa çatdıqdan sonra metal konstruksiya materiallarına tələbat müəyyən dövr ərzində azalır. Dünya polad bazarında 2024–2025-ci illərdə artım tempinin zəifləməsi və bəzi regionlarda tikinti sektorunun yavaşlaması bu tendensiyanı təsdiqləyir. Məsələn, beynəlxalq statistikaya əsasən, qlobal xam polad istehsalında artım tempi son illərdə 1-2 faiz diapazonuna qədər enib ki, bu da tələbin sabitləşdiyini göstərir.
Azərbaycan kontekstində isə armatur istehsalının azalması tələbin tam daralmasından çox, istehsalın optimallaşdırılması ilə bağlı ola bilər. Hazır məhsul ehtiyatlarının kəskin azalması onu göstərir ki, bazarda əvvəlki dövrdən qalan stoklar realizə edilib və istehsal daha çox cari sifarişlərə uyğunlaşdırılıb. Bu yanaşma istehsalçıların dövriyyə kapitalını daha effektiv idarə etməsinə imkan verir və qiymət dalğalanmalarının təsirini azaldır. Eyni zamanda, bu hal daxili bazarda real tələbin mövcud olduğunu, lakin onun daha selektiv xarakter aldığını göstərir.
Tikinti materialları istehsalının ümumi dəyərinin 28,7 faiz artması isə sektor daxilində diversifikasiyanın gücləndiyini göstərir. Armatur kimi metal məhsullardan fərqli olaraq, sement, izolyasiya materialları, hazır tikinti elementləri və digər komponentlərə tələbatın artması tikinti bazarında struktur dəyişikliklərinə işarə edir. Bu dəyişikliklər urbanizasiya, yeni tikinti standartları və enerji səmərəliliyi tələblərinin artması ilə bağlıdır. Qlobal səviyyədə də “yaşıl tikinti” konsepsiyasının genişlənməsi nəticəsində material strukturunda dəyişikliklər müşahidə olunur.
2025-ci ildə armatur istehsalının da illik müqayisədə 12 faiz azalması bu tendensiyanın qısamüddətli deyil, daha geniş dövrü əhatə etdiyini göstərir. Bu isə sənaye üçün uyğunlaşma mərhələsinin başladığını deməyə əsas verir. Belə şəraitdə istehsalçıların məhsul portfelini genişləndirməsi, ixrac bazarlarına çıxış imkanlarını artırması və texnoloji modernləşməyə yönəlməsi əsas prioritetlərə çevrilir.
