ABŞ prezidenti Donald Tramp Şimali Atlantika Alyansının (NATO) nizamnaməsində inqilabi və qalmaqallı dəyişiklik etməyə hazırlaşır.
Musavat.com xəbər verir ki, "Telegraph" nəşrinin yaydığı məlumata görə, Ağ Ev rəhbəri hərbi xərclərini Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) 5 faizinə çatdırmayan üzv ölkələri NATO-nun məşhur 5-ci maddəsinin (kollektiv müdafiə zəmanəti) himayəsindən məhrum etmək variantını nəzərdən keçirir. Bu o deməkdir ki, hərbi büdcəsi tələb olunan səviyyədən aşağı olan müttəfiqlər hücuma məruz qalacağı təqdirdə ABŞ və digər üzvlər onları müdafiə etmək öhdəliyindən azad ola bilərlər.
Yeni "5 faiz doktrinası"nın gətirəcəyi sərt məhdudiyyətlər bunlardır:
Müdafiə zəmanətinin itirilməsi: 5-ci maddə yalnız "borcunu tam ödəyən" ölkələr üçün keçərli olacaq;
Qərar qəbulunda iştirak qadağası: Hərbi xərcləri az olan ölkələr NATO-nun gələcək genişlənmə planları və birgə missiyaları ilə bağlı səsvermə hüququndan məhrum edilə bilər;
İqtisadi təzyiq: Tramp artıq İspaniya kimi bəzi ölkələri birbaşa hədəf alaraq, hərbi xərcləri artırmayacaqları təqdirdə bunun ticarət əlaqələrinə mənfi təsir edəcəyi ilə hədələyib.
Xatırladaq ki, 2025-ci ilin iyununda Haaqa sammitində NATO liderləri (İspaniya istisna olmaqla) hərbi xərcləri 2035-ci ilə qədər 5 faizə çatdırmaq barədə öhdəlik götürüblər. Lakin Trampın bu müddəti gözləmədən, indidən "müdafiə çətiri"ni daraltmaq istəyi Brüsseldə böyük təşvişə səbəb olub. ABŞ nümayəndələrinin bu ideyanı artıq bir neçə qapalı görüşdə irəli sürdüyü bildirilir. Hazırda alyansın 32 üzvündən yalnız bir neçəsi bu yüksək həddə yaxınlaşa bilir ki, bu da Avropanın böyük bir hissəsinin faktiki olaraq ABŞ-ın hərbi dəstəyindən məhrum olması riskini yaradır. Analitiklər bunu NATO-nun onilliklərdir davam edən "birimiz hamımız, hamımız birimiz üçün" prinsipinin sonu kimi qiymətləndirirlər.
Musavat.com
