Dillərə dastan zənginliyi, müxtəlifliyi, dadı, ənənəsi və mədəni dərinliyi ilə Türk səhər yeməyi süfrələrin şahı hesab olunur.Zənginliyi, müxtəlifliyi və mədəni dərinliyi ilə süfrələrin baş tacı olan Türk səhər yeməyi dünyada bənzəri çətin tapılan bir ənənəni yaşadır. Hər bölgənin özünəməxsus ləzzətləri ilə formalaşan bu xüsusi yemək vaxtı; pendirdən zeytuna, isti yumurtalı yeməklərdən evdə hazırlanmış mürəbbələrə qədər uzanan geniş çeşidi eyni süfrədə birləşdirir. Yalnız qarın doyurmaqla kifayətlənməyən Türk səhər yeməyi, eyni zamanda söhbətin, paylaşmanın və günə zövqlə başlamağın ən ləzzətli yolu kimi önə çıxır.Cəmiyyətimizdə səhər yeməyinin yeri çox önəmlidir. Zəngin mətbəximiz sayəsində səhər yeməyi mədəniyyəti şəhərdən şəhərə belə dəyişə bilər. Egey və Aralıq dənizi bölgələrində mürəbbələr səhər yeməyinin ayrılmaz hissəsi olduğu halda, Qara dəniz bölgəsində mıhlama (quymaq) və qarğıdalı çörəyi süfrədən əskik olmaz. Bu baxımdan, mətbəx və dad zənginliyinə görə dünyanın qabaqcıl mətbəxlərindən biri olan Türk mətbəxindən kənara çıxdıqda eyni ləzzəti və müxtəlifliyi tapmaq hər zaman mümkün olmaya bilər.SÜD MƏHSULLARI ÖNƏMLİDİRTürklərin mənşəyi Orta Asiyaya dayanır. Orta Asiyada atçılıq geniş yayılmışdı və bu atlar süd verirdi. Bu səbəbdən süd və süd məhsulları Orta Asiya türkləri üçün vacib qida idi. Səhər yeməyi adətən süd, qatıq, kərə yağı, pendir və çörəyin bir araya gətirilməsi ilə formalaşırdı. Adətən günün ilk yemək vaxtı olan səhər yeməyi, tərkibindəki çeşidlərə görə mədəniyyətlər arasında fərqlilik göstərir. Türk mətbəxində səhər yeməyi ayrıca bir yemək vaxtı hesab olunur və günün ən doyurucu yeməyidir. Həm duzlu, həm də şirin qidalar səhər yeməyində istehlak olunur.TÜRK QƏHVƏSİ ZÖVQÜ“Səhər yeməyi” sözünün kökü “qəhvə altı” mənasını verir. Yəni “qəhvədən əvvəl” deməkdir. Türk mədəniyyətində səhər qəhvəsi dostluq və ünsiyyət deməkdir. Səhərlər birlikdə türk qəhvəsi içmək və söhbət etmək türklərdə bir ənənədir. Gündə üç dəfə qıdalanmaq müasirləşmə və sənaye prosesinin gətirdiyi yeni bir vərdişdir. Türk səhər yeməyi sucuklu yumurta, omlet, qaynadılmış yumurta kimi isti yeməklərlə başlayır. Daha sonra mürəbbələr, bal-qaymaq, tahin-doşab kimi şirinlər istehlak olunur. Lakin dünyanın digər yerlərində vəziyyət belə deyil. Bir çox ölkədə səhər yeməyi daha çox şirin qidalardan ibarətdir. Məsələn, Belçika və Fransada kruasan kimi qidalar mürəbbə ilə birlikdə yeyilir. Amerikada isə səhər yeməyi əsasən şirin üzərində qurulub. Salam (kolbasa) və sosisqa kimi ət məhsulları bir çox ölkədə səhər yeməyində istifadə olunmur. Eyni şəkildə zeytun, pomidor və xiyar kimi tərəvəzlər əsasən yalnız Türk mətbəxində səhər yeməyi üçün istifadə edilir.ANADOLUDA ŞORBAOsmanlı dövründə gündə yalnız iki dəfə yemək yeyilirdi. Səhərlər adətən şorba içilirdi. Bu ənənə Anadolunun kənd yerlərində bu gün də davam edir. Cənub-şərqə, Qaziantəpə getsəniz, səhər tezdən bir neçə kiçik restoranın açıldığını və beyran şorbasının təqdim edildiyini görə bilərsiniz. Bu ənənəvi şorba yalnız səhərlər yeyilir.XÜSUSİ PENDİR NÖVLƏRİTürk mətbəxinin əsas qida mənbələrindən biri olan pendir müxtəlif dadlar və hazırlanma üsulları ilə qarşımıza çıxır. Hər bölgədən fərqli pendir növü süfrələri bəzəyir və mətbəxin zənginliyini göstərir. Qars qravyer pendiri, lor, çökelek, süzmə pendir, Ezine pendiri, tulum pendiri, quru pendir, keçi pendiri, çeçil pendiri kimi saysız növ süfrələrin ayrılmaz hissəsidir.TƏZƏ MEYVƏ MÜRƏBBƏLƏRİƏnənəvi Türk səhər yeməyi süfrələrində həm duzlu, həm də şirin məhsullar olur. Ən çox istehlak olunan şirinlərdən biri mürəbbədir. Mövsümündə yığılan meyvələr şəkərlə hazırlanaraq il boyu istifadə olunur. Heyva, əncir, albalı və çiyələk mürəbbələri ölkə üzrə geniş yayılmışdır. Bundan əlavə, süd mürəbbəsi, qızılgül mürəbbəsi və balqabaq mürəbbəsi də populyardır. Mürəbbələr səhər yeməyində və ya günün istənilən vaxtında yeyilə bilər. Meyvələrin qaynadılması və şəkərlə hazırlanması ilə əldə edilir və sağlam olduğu üçün bir çox insan tərəfindən rahatlıqla istehlak olunur.
R.İkramlıUlusum.az
Diqqət Çəkənlər
Seda Sayandən sərt reaksiya
Alzheimerə qarşı sadə həll: Mətbəxə girin, yaddaşınızı qoruyun
Tarhana şorbası necə hazırlanır? – Ənənəvi resept və faydaları
