“Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu” (TRIPP) layihəsinin həyata keçirilməsi ilə bağlı sazişin imzalanması Cənubi Qafqazda regional tarazlığı pozub.
“Yeni Sabah” TASS-a istindla xəbər verir ki, bunu Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk bildirib.
"Problem ondadır ki, bu imzalar daha dərin prosesləri işə salıb. Onlar Türkmənçay müqaviləsinin imzalandığı 1828-ci ildən bəri mövcud olan regional tarazlığı pozub", - o bildirib.
Overçuk xatırladıb ki, həmin dövrdə İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının torpaqları Rusiya imperiyasına verilib və sərhəd coğrafi sərhəd - Araz çayı boyunca müəyyən edilib. O vaxtdan bəri, bu, iki böyük qonşu arasında razılaşmalarla təmin edilən ümumilikdə dinc sərhəd olub.
Rusiya Baş nazirinin müavini vurğulayıb ki, Rusiyanın baş nazir müavinlərindən ibarət üçtərəfli işçi qrupunda iştirakı Ermənistanın suverenliyi, yurisdiksiyası, ərazi bütövlüyü və iqtisadi maraqları nəzərə alınmaqla, mövcud olan bütün ölkələr arasında maraqların balanslaşdırılmasına imkan verir. O qeyd edib ki, Azərbaycan konstruktiv idi və artıq Aİİ (Avrasiya İqtisadi İttifaqı) ilə qarşılıqlı bazar açılışları barədə danışıqlar aparan İran İslam Respublikası Amerikanın Arazın şimal sahilinə dəvətinin yaratdığı təhdidlərlə qarşılaşmadı".
"İndi Ermənistan bu layihənin Rusiyasız həyata keçiriləcəyini bəyan edib, Türkiyə artıq Naxçıvana dəmir yolunun tikintisinə vəsait xərcləməyə başlayıb və Meğri hissəsinin bərpası perspektivləri daha az aydınlaşıb. Bütün bunlar Ermənistana təzyiq göstərir, - Overçuk qeyd edib. – Kommunikasiyaların açılmasına dair danışıqlara Rusiyanı daxil etmək istəməməsi böyük bir səhv idi".
Overçuk əlavə edib: "Tramp Marşrutu" ilə hərəkət edən yüklər birbaşa Türkiyəyə gedəcək və Ermənistan onun 26%-lik payını alacaq. Tranzit gəlirlərinin 74%-ni vermək onların hüququdur, lakin Ermənistan Azərbaycan, Ermənistan və Rusiyanın Baş nazir müavinlərinin həmsədrlik etdiyi üçtərəfli işçi qrupunda qalsaydı, bu yolun tikintisi artıq başa çatmaq üzrə olardı, ərazisi keçdiyi ölkənin yeganə mülkiyyəti olaraq qalardı. Naxçıvandan sonra əsas yük axınının necə gedəcəyi ilə bağlı heç bir illüziya yoxdur və olmamalıdır. Bizə bərpa etmək təklif olunan hissələr ilk növbədə Ermənistan iqtisadiyyatının ehtiyaclarına xidmət edəcək".
Baş nazir müavini qeyd edib ki, "Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu"ndan istifadənin uzunmüddətli perspektivləri qeyri-müəyyəndir, çünki bu layihə kiçilən Xəzər dənizi vasitəsilə Mərkəzi Asiyadan mal axınına əsaslanır. "Tramp Marşrutunun trafikinin əsas hissəsinin Orta Asiyadan dəniz yolu ilə gələn yüklərdən gələcəyi ehtimal olunur. Lakin Orta Dəhlizin uzunmüddətli perspektivləri olduqca qeyri-müəyyəndir. İqlim dəyişir və Xəzər dənizi daha da dayazlaşır", - deyə o qeyd edib.
Overçuk qeyd edib ki, tələb olunan yük daşıma səviyyəsini dəstəkləmək üçün liman infrastrukturunun inkişafı və saxlanılması "ciddi investisiya riskləri daşıyır". "Əgər Xəzər dənizi son otuz ildəki kimi eyni sürətlə qurumağa davam edərsə, investorlar “Rusiya Dəmir Yolları”na etibar etməli olacaqlar. Əks halda, onlar daimi dərinləşdirmə işlərinə hazır olmalıdırlar", - deyə Baş nazirin müavini əlavə edib.
"Bu, fantaziya deyil. Aral dənizinin nümunəsi göstərir ki, regionda bu cür təbii fəlakətlər çox tez baş verə bilər", - deyə o bildirib.
Bundan əlavə, Overçuk bildirib ki, Ermənistanın blokadasının açılmasından asılı olmayaraq, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında birbaşa dəmir yolu marşrutunun tikintisi artıq davam edir.
“Türkiyədə tikinti artıq davam edir; bu məsələ müzakirə olunmur belə. Vaşinqtonda imzalanma mərasimindən bir neçə gün sonra Türkiyə Azərbaycana doğru yolunu uzatmağa başladı”, - o bildirib.
Overçuk əlavə edib ki, Rusiyanın artıq Ermənistanda maraqları yoxdursa, onun ərazisindən yük daşınması üçün az səbəb olacaq.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanın Meğri hissəsindən sonra yük axınının istiqamətini müzakirə etmək qabiliyyəti məhduddur; məsələ artıq fərqli şəkildə həll edilib. “Yüklərin Ermənistandan keçməsi istəyi başa düşüləndir, lakin etiraf etmək lazımdır ki, bu məsələ artıq fərqli şəkildə həll edilib və müvafiq sənədləri imzalamaqla Ermənistan buna razılıq verib”, - Overçuk qeyd edib. “Bu, sahildə razılaşdırılmalı idi, amma indi danışıqlar üçün yer çox məhduddur”.
Telegram kanalımız
