ain.az, Demokrat.az portalına istinadən məlumat verir.
Borc münasibətlərində yaranan mübahisələr hüquqi tənzimləmənin vacibliyini bir daha gündəmə gətirir. Borc müqavilələrinin düzgün və hüquqi baxımdan etibarlı şəkildə tərtib olunması həm borc verən, həm də borc alan tərəfin maraqlarının qorunması üçün əsas şərt hesab olunur. Eyni zamanda, borclularla bağlı məlumatların daha açıq və izlənə bilən olması üçün tətbiq edilən yeni mexanizmlər maliyyə intizamının gücləndirilməsi məqsədi daşıyır. Məsələ ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlama verən vəkil Elvin Əliyev bildirib ki, borc münasibətləri müasir hüquq sistemində ən geniş yayılmış mülki-hüquqi münasibətlərdən biri olmaqla yanaşı, praktiki mübahisələrin də əsas mənbələrindən hesab olunur. "Bu səbəbdən borc müqavilələrinin hüquqi baxımdan düzgün tərtibi və tərəflərin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş tələblərə riayət etməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Borc müqavilələri Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə tənzimlənir. Məcəlləyə əsasən, borc müqaviləsi (kredit və ya borc müqaviləsi) üzrə bir tərəf (borc verən) digər tərəfə (borcalan) pul vəsaiti və ya digər əvəzolunan əşyalar verir, borcalan isə həmin məbləği və ya əşyaları müəyyən edilmiş müddətdə geri qaytarmağı öhdəsinə götürür. Qanunvericiliyə görə borc müqaviləsi şifahi forma, sadə yazılı forma, notarial təsdiqli forma formalarda bağlana bilər. Lakin hüquqi təhlükəsizlik baxımından notarial forma əsas və tövsiyə olunan formadır".Vəkil bildirib ki, borc müqaviləsinin zəruri şərtləri dedikdə, hüquqi qüvvəyə malik borc müqaviləsində bəzi mühüm şərtlər mütləq əks olunmalıdır. Bunlara tərəflərin şəxsiyyəti (adı, soyadı, şəxsiyyət vəsiqəsi məlumatları), borcun məbləği və valyutası, borcun verilmə və qaytarılma müddəti, faiz şərtləri (əgər nəzərdə tutulubsa), ödənişin həyata keçirilmə qaydası, gecikməyə görə məsuliyyət və cərimə mexanizmləri, tərəflərin imzaları aiddir. Notarial təsdiq isə tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqiliyini və sənədin sübut qüvvəsini daha da gücləndirir".Onun sözlərinə görə, 3000 manat həddi və sübutetmə məsələləri Mülki hüquq praktikasında borcun məbləğindən asılı olaraq sübutetmə qaydaları fərqlənir. "3000 manata qədər olan borclar üzrə mübahisələr zamanı bəzi hallarda şahid ifadələri və dolayı sübutlar qəbul edilə bilər. 3000 manatdan yuxarı borclar üzrə isə yazılı sübutun olması faktiki olaraq zəruri hesab olunur. Yazılı müqavilə və ya bank əməliyyat sənədləri olmadan borcun mövcudluğunu məhkəmədə sübut etmək çətinləşir. Bu yanaşma mülki proses hüququnun sübutetmə prinsipləri ilə əlaqədardır və tərəflərin hüquqlarının qorunmasına xidmət edir.Borc münasibətlərində risklərin azaldılması yolları dedikdə, praktik baxımdan borc münasibətlərində bəzi tədbirlər hüquqi riskləri minimuma endirir. Belə ki, pul vəsaitinin bank köçürməsi yolu ilə verilməsi, yazılı müqavilənin bağlanması, ödənişlərin sənədləşdirilməsi (qəbz, çıxarış və s.),borcalanın maliyyə vəziyyətinin ilkin qiymətləndirilməsi bunlara aiddir".Vəkil qeyd edib ki, bu tədbirlər gələcək mübahisələr zamanı sübut bazasının formalaşdırılmasına kömək edir."Borclular haqqında məlumat sistemləri və hüquqi çərçivəyə əsasən son illərdə borclular və kredit öhdəlikləri ilə bağlı məlumatların daha sistemli şəkildə toplanması və paylaşılması istiqamətində yeni mexanizmlər tətbiq olunmaqdadır. Bu mexanizmlər əsasən kredit tarixçələrinin formalaşdırılması və maliyyə institutları arasında məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Bu sahədə məlumatların qorunması Şəxsi məlumatlar haqqında Qanun ilə tənzimlənir. Qanuna əsasən, şəxsi məlumatların toplanması, işlənməsi və ötürülməsi yalnız qanuni əsaslarla və şəxsin razılığı ilə həyata keçirilməlidir. Şəxsi məlumatların qorunması baxımından risklər baxımından məlumatların mərkəzləşdirilmiş şəkildə toplanması bəzi riskləri yarada bilər. Məsələn, məlumatların icazəsiz üçüncü şəxslərə ötürülməsi, kibertəhlükəsizlik insidentləri və məlumat sızmaları, əxslərin maliyyə reputasiyasına mənfi təsirlər, sosial və iqtisadi diskriminasiya halları. Bu risklər dövlət və müvafiq qurumlar tərəfindən güclü nəzarət və texniki təhlükəsizlik tədbirləri tələb edir".Onun sözlərinə görə, borc münasibətlərinin hüquqi baxımdan düzgün qurulması həm fərdi, həm də institusional səviyyədə mühüm əhəmiyyət daşıyır. "Yazılı müqavilələrin bağlanması, qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunması və maliyyə əməliyyatlarının şəffaf aparılması gələcək hüquqi mübahisələrin qarşısının alınmasında əsas rol oynayır. Eyni zamanda, borclular haqqında məlumat sistemlərinin inkişafı maliyyə intizamını gücləndirsə də, şəxsi məlumatların qorunması sahəsində balanslı və ehtiyatlı yanaşma tələb edir".Əfsanə Kamal
Demokrat.az
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün ain.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
