...Brent markalı xam neftin fyuçers qiymətləri artıq üç həftədir ki, ümumilikdə barel üçün 100-112 dollar arasında qalsa da, dərhal göndərilmə üçün faktiki fiziki tədarüklər xeyli yüksəkdir.
Bu, mövcud əhəmiyyətli neft çatışmazlığı və Yaxın Şərqdə bir-iki ay ərzində, yəni fyuçers müqavilələrinin çatdırılması planlaşdırıldığı zaman gərginliyin azalması gözləntisinin nəticəsidir.
SİA-nın məlumatına görə, Bloomberg bu qiymətləri dərc edən S&P Global-a istinadən xəbər verir ki, hazırda Şimal dənizində satılan və göndərilən Dated Brent markalı xam neftin qiyməti 141,37 dollara çatıb.Bu, təkcə Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya hücumundan sonra müşahidə olunan səviyyələrdən yüksək deyil, həm də neft qiymətlərinin tam maliyyə böhranının başlamasından bir az əvvəl tarixi zirvələrə çatdığı 2008-ci ilin iyul ayından bəri ən yüksək göstəricidir.
İrandakı müharibədən əvvəl Fars körfəzi ölkələri qlobal bazara gündə təxminən 20 milyon barel neft və neft məhsulları tədarük edirdi.
Hörmüz boğazının bağlanması nəticəsində ixracın azalması qismən Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən kompensasiya edildi. Səudiyyə Ərəbistanı nefti boru kəməri ilə Qırmızı dənizə yönəltdi və tədarükü gündə 7 milyon barelə çatdırdı.
BƏƏ isə Fars körfəzi xaricindəki boru kəməri ilə 1,5 milyon barel neft nəql etdi.
Lakin müharibədən əvvəlki ixracın yarıdan çoxu hələ də əlçatan deyil.
Buna görə də, treyderlər mümkün olan hər yerdə neft alırlar. S&P Global-ın məlumatına görə, Şimal dənizində son günlərdə tarixli Brent yükləri ənənəvi olaraq bazar iştirakçıları və iqtisadiyyat üçün əsas etalon hesab edilən Brent fyuçerslərinə nisbətən rekord qiymətə alınıb.
Bu arada, birja ticarəti ilə həyata keçirilən fyuçers müqavilələri əsasən maliyyə oyunçularının gözləntilərini əks etdirir, çünki onların yalnız 1-2 faizi adətən çatdırılmaya çatır.
Carlyle Group-un enerji strategiyası direktoru Ceff Currie, Bloomberg-ə hazırkı vəziyyəti cari çatdırılmaların həyata keçirildiyi "fiziki bazarlardan tamamilə ayrılmış" kimi təsvir edib.
...Biz inanılmaz bir təchizat şoku ilə üzləşirik.
Brent fyuçersləri cümə günü barel üçün 109 dollardan ticarət olunur. Fiziki xammalın, xüsusən də daha ağır, yüksək kükürdlü Yaxın Şərq markalarının çatışmazlığı, bu və oxşar markaların dərhal çatdırılma ilə qiymətlərinin daha da əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb olub.
Əli Babayev
