İsrail və Türkiyə arasında sürətlə pisləşən münasibətlər fonunda Ərdoğanın ritorikası getdikcə sərtləşir.
Moderator.az xəbər verir ki, İsrailin "Maariv" nəşri iki ölkə arasındakı mövcud dinamikanı təhlil edən Türkiyə üzrə ekspert Dr. Hai Eytan Koen Yanroyakın bu mövzuda yazısından bəhs edir.
Ekspertin sözlərinə görə, İsrail və Türkiyə arasındakı münasibətlər son illərdə ən kəskin böhranlardan birini yaşayır.
O, hesab edir ki, Rəcəb Tayyib Ərdoğanın rəhbərlik etdiyi Türkiyə rəhbərliyinin siyasəti getdikcə sərtləşir və İsraili nüfuzdan salmağa yönəlib. Ekspert qeyd edir ki, Türkiyə lideri ictimai çıxışlarında son dərəcə sərt dildən istifadə edir, xüsusən də İsraili "qatillər dəstəsi", baş naziri isə "insan qatili" adlandırır. Yanroyak vurğulayır ki, bu cür ritorika diplomatik dildən dövlətin açıq şəkildə delegitimləşdirilməsinə keçidi göstərir.
O həmçinin bir neçə cəbhədə gərginliyin özünü göstərdiyini qeyd edir. Fələstin məsələsindən başqa, Suriyada, Afrika Buynuzunda və İsrailin Yunanıstan və Kiprlə əməkdaşlığında ciddi gərginliklər mövcuddur. Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycan əvvəllər münasibətlərin pisləşməsinin qarşısını almağa və vasitəçilik etməyə çalışıb, lakin bu səylər son zamanlar nəzərəçarpacaq nəticələr verməyib.
Yanroyak qeyd edir ki, Türkiyə fəal şəkildə regional ittifaqlar qurur, o cümlədən ərəb ölkələri və hətta İranla əməkdaşlıq qurur. O hesab edir ki, bu, İsraili cilovlamağa yönəlmiş daha geniş bir blok yaratmaq cəhdidir.
İqtisadi təzyiq də güclənir. Ekspert izah edir ki, Ankara boykotunu genişləndirir və ticarət mexanizmlərini mürəkkəbləşdirir, Türkiyə məhsullarının idxalını çətinləşdirir. Xüsusilə, birbaşa icazələrin pozulmasına imkan verən əvvəlki təchizat zəncirləri məhdudlaşdırılır.
Yanroyak həmçinin informasiya və dini komponentlərə diqqət çəkir. Onun sözlərinə görə, Qüdsdəki müqəddəs yerlər ətrafında baş verən hadisələr türk diskursunda birtərəfli şəkildə təqdim olunur və ekspertin fikrincə, dini gərginliyi daha da artıran Əl-Əqsa məscidinə diqqət yetirilir.
Ekspert həmçinin türk siyasətçiləri arasında radikal ritorikanın artdığını qeyd edir. O, genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmaya hazırlıq barədə ictimai açıqlamaların verildiyini və bunu narahatedici əlamət kimi qiymətləndirdiyini iddia edir.
Bundan əlavə, Yanroyak Türkiyə mediasında artan təbliğat fəaliyyətinə diqqət çəkir və "HƏMAS" nümayəndələri ilə ictimai təmas hallarına işarə edir. O, hesab edir ki, Türkiyə bu təşkilatların öz ərazisindəki fəaliyyətlərini faktiki olaraq görməzdən gəlir və bu da əlavə narahatlıqlar doğurur.
Ümumilikdə, ekspert vəziyyətin gərginləşdiyi qənaətinə gəlir. O hər yeni dönəmin daha da gərginləşdiyini qeyd edir və sürətli bir irəliləyiş əlaməti görmədiyini vurğulayır. Onun qiymətləndirməsinə görə, böhran dərinləşir və getdikcə sistemli hala gəlir.
Bundan əvvəl İsrail nəşrləri Ərdoğanın əleyhinə olmasına rəğmən İsrailə Yunanıstan vasitəsilə silah göndərilməsinin davam etdiyini bildirmişdi.
Türkiyənin boykotuna baxmayaraq, İsrail Yunanıstan gəmiçilik şirkətlərinin gizli əməliyyatları sayəsində neft və hərbi təchizat almaqda davam edir.
S.Laçın
