Yer səthindən təxminən 700 kilometr dərinlikdə böyük su ehtiyatı aşkar edilib. Su ringvudit adlanan mineralın daxilində saxlanılır...
Poliqon xəbər verir ki, Science jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, bu gizli suyun həcmi Yer səthindəki bütün okeanların ümumi həcmindən təxminən üç dəfə çoxdur.
Bu kəşf suyun Yerə kometlər vasitəsilə gəldiyi barədə köhnə nəzəriyyəyə ciddi şəkildə etiraz edir. Indian Defence Review yazır ki, yeni nəticələr okeanların milyon illər ərzində planetin dərinliklərindən tədricən səthə çıxması ehtimalını gücləndirir.
Araşdırma həmçinin göstərir ki, bu dərin su ehtiyatı geoloji zaman ərzində okeanların həcmini sabit saxlayan təbii “bufer” rolunu oynaya bilər.
Şimal-Qərb Universitetindən geofizik Stiven Yakobsenin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu suyu müəyyən etmək üçün genişmiqyaslı cihaz şəbəkəsindən istifadə edib. ABŞ ərazisində 2000-dən çox seysmometr yerləşdirilib və 500-dən artıq zəlzələnin yaratdığı seysmik dalğalar təhlil olunub.
Yakobsen bildirib ki, bu dalğalar hadisədən sonra planeti bir neçə gün ərzində "zəng kimi titrədir". Dalğalar Yer qatlarından keçərkən onların sürəti keçdikləri süxurun növündən asılı olaraq dəyişir. Su tərkibli süxurlardan keçərkən dalğalar nəzərəçarpacaq dərəcədə yavaşıyır. Məhz bu yavaşlama alimlərə göstərib ki, 700 kilometr dərinlikdə yerləşən və üst və alt mantiyanı ayıran keçid zonasında böyük miqdarda su mövcuddur.
Yakobsen bu nəticəni laboratoriyada da təsdiqləyib. O, ringvudit nümunələri yetişdirərək onları həmin dərinlikdəki təzyiq və temperatur şəraitinə uyğun şərtlərdə sınaqdan keçirib. Eksperimentlər göstərib ki, bu mineral belə şəraitdə böyük həcmdə su saxlaya bilir.
Seysmik məlumatlarla yanaşı, fiziki sübut da əldə olunub. Alberta Universitetindən alim Qrem Pirson vulkan püskürməsi nəticəsində səthə çıxmış almazın daxilində su tərkibli ringvudit nümunəsi aşkar edib. Bu, Yer dərinliklərindən gələn su saxlayan ringvuditin ilk birbaşa fiziki sübutu hesab olunur.
"İlk hesabatımızdan sonra tərkibində su olan daha bir ringvudit kristalı tapdıq. Artıq sübutlar kifayət qədər inandırıcıdır", deyə Pirson bildirib.
Yakobsen dərinlikdəki süxuru belə təsvir edib: "Bu, sanki dənələr arasından su sızan, "tərləyən" bir süxurdur".
Bu kəşf suyun mənşəyi ilə bağlı elmi baxışları dəyişir. Komet nəzəriyyəsinin problemlərindən biri onların suyunun kimyəvi tərkibinin Yer okeanları ilə tam uyğun gəlməməsidir. Yeni kəşf isə daha inandırıcı izah təqdim edir.
"Bu, suyun Yerə daxildən gəldiyinə dair güclü sübutdur", deyə Yakobsen vurğulayıb.
Alimlər hesab edir ki, bu gizli su ehtiyatı okeanların səviyyəsinin milyon illər ərzində sabit qalmasına kömək edə bilər. Əks halda, bu suyun böyük hissəsi səthə çıxaraq quru sahələrin azalmasına səbəb ola bilərdi.
Sözügedən ehtiyat mantiyanın keçid zonasında yerləşir. Bu dərinlikdə su süxurlar arasında yavaş hərəkət edə bilir. Frankfurt Universitetindən professor Frank Brenkerin sözlərinə görə, bu mineral dəyişikliklər mantiyada süxurların hərəkətini xeyli çətinləşdirir.
Ringvuditdə saxlanılan suyun istilik mübadiləsi və maddə dövranında mühüm rol oynadığı, bunun isə tektonik proseslərə və Yer qabığının sabitliyinə təsir göstərə biləcəyi bildirilir.
Hazırda bu nəticələr əsasən ABŞ ərazisində aparılan ölçmələrə əsaslanır. Alimlər indi bu nəhəng su ehtiyatının bütün planet üzrə yayılıb-yayılmadığını müəyyən etməyə çalışırlar.
Poliqon.info
