Azərbaycanda dövlət satınalmalarında elektron müqavilə sisteminin tətbiqinə başlanılır. Yeni “e-müqavilə” altsistemi vasitəsilə qalib təchizatçılarla bağlanan müqavilələrin hazırlanması, imzalanması və idarə olunması vahid platforma üzərindən həyata keçiriləcək. Bununla yanaşı, satınalma prosesinin tam rəqəmsallaşdırılması, büdcə planlaşdırılması və xəzinə əməliyyatlarında operativliyin və şəffaflığın artırılması hədəflənir.
Dövlət satınalmalarının rəqəmsallaşdırılması qlobal miqyasda fiskal idarəetmənin əsas istiqamətlərindən biri kimi formalaşıb. Dünya Bankının və OECD-nin qiymətləndirmələrinə görə, elektron satınalma sistemləri tətbiq olunan ölkələrdə əməliyyat xərcləri orta hesabla 10–20 faiz azalır, proseslərin icra müddəti isə əhəmiyyətli dərəcədə qısalır. Bu baxımdan Azərbaycanda “e-müqavilə” altsisteminin tətbiqi yalnız texniki yenilik deyil, həm də dövlət maliyyə idarəçiliyinin institusional transformasiyası kimi qiymətləndirilə bilər.
Yeni sistemin əsas üstünlüklərindən biri proseslərin vahid platformada cəmləşdirilməsidir. Müqavilələrin kağız üzərindən elektron mühitə keçidi sənəd dövriyyəsini sürətləndirir, insan faktorundan qaynaqlanan gecikmələri minimuma endirir və əməliyyatların izlənə bilənliyini artırır. Bu, xüsusilə iri həcmli dövlət layihələrində müqavilə idarəçiliyinin daha səmərəli təşkilinə imkan yaradır.
Elektron imza ilə təsdiqlənən müqavilələr hüquqi baxımdan daha çevik və təhlükəsiz mexanizm təqdim edir. Bu yanaşma həm dövlət qurumları, həm də təchizatçılar üçün əməliyyat risklərini azaldır. Eyni zamanda sistem üzərindən aparılan bütün əməliyyatların qeydiyyatı audit və nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsinə şərait yaradır. Bu isə dövlət vəsaitlərinin istifadəsində şəffaflığın artırılması baxımından mühüm amildir.
Rəqəmsal müqavilə sistemi büdcə planlaşdırılması ilə satınalma prosesləri arasında daha sıx əlaqə yaradır. Müqavilələrin real vaxt rejimində izlənməsi dövlət xərclərinin daha dəqiq planlaşdırılmasına və maliyyə axınlarının optimallaşdırılmasına imkan verir. Bu, fiskal intizamın gücləndirilməsi və resursların daha effektiv bölüşdürülməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Qlobal təcrübə göstərir ki, rəqəmsal satınalma platformaları rəqabət mühitinə də müsbət təsir edir. Proseslərin açıq və şəffaf olması daha çox şirkətin tenderlərdə iştirakını stimullaşdırır və nəticədə daha optimal qiymət təklifləri formalaşır. Azərbaycanda tətbiq olunan yeni sistemin də bu istiqamətdə bazar iştirakçıları üçün əlavə imkanlar yaradacağı gözlənilir.
