"Finlandiyada baş verən məhkəmə işi Avropada söz və din azadlığı ilə bağlı ciddi suallar doğurur..."
Finlandiya parlamentinin deputatı Pyayvi Ryasyanen homoseksuallığı tənqid etdiyi üçün "nifrət yaymaqda" günahkar bilinib. Müəllifə görə, bu iş söz azadlığı üçün ciddi zərbədir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın "Spiked" nəşri yazıb.
"Bibliya prosesi" və söz azadlığı mübahisəsi
Finlandiya Ali Məhkəməsi onu ötən həftə təqsirli hesab edib. İttihamın əsası 21 il əvvəl nəşr olunmuş xristian seksual etikası prinsiplərini izah edən kilsə broşürü olub. Bu qərar yeddi illik "cadugər ovu"nun kulminasiyası sayılır. Məhkəmə Ryasyaneni "cəmiyyətdə müəyyən qrupu təhqir edən mətn yaymaqda" günahkar sayıb.
Həmin broşürü çap edən lüteran yepiskopu Yuxana Pohyola da məhkum olunub. Ryasyanen 1800 avro cərimələnib və təhqiramiz hesab edilən mətnləri internetdən silməli olub. Maraqlıdır ki, bu iş Finlandiya cinayət məcəlləsində "müharibə cinayətləri və insanlığa qarşı cinayətlər" bölməsi əsasında aparılıb.
Qanunların ziddiyyəti və Avropa üçün siqnal
Müəllif vurğulayır ki, bu iş "nifrət nitqi" qanunlarının nə qədər ziddiyyətli və subyektiv olduğunu göstərir. Ryasyanen üç məhkəmə prosesindən keçib: ilk ikisində bəraət alıb, sonuncuda isə hakimlərin bölünmüş qərarı ilə məğlub olub. Bu, "nifrət" anlayışının geniş və qeyri-dəqiq olduğunu göstərir. Məhkəmə broşürdə zorakılığa çağırış olmadığını etiraf etsə də, hökm çıxarılıb. Bu isə müəllifin fikrincə, belə qanunların əsas məqsədinin fərqli fikirləri susdurmaq olduğunu göstərir.
Böyük Britaniya və ümumavropa meyli
Məqalədə qeyd olunur ki, oxşar hallar Böyük Britaniyada da mümkündür. 1986-cı il "İctimai qayda haqqında qanun" söz azadlığını məhdudlaşdırmaq üçün istifadə olunur. Son dövrlərdə bu qanun tarixçi Devid Starkinin araşdırılmasına və Sautport iğtişaşları zamanı sosial şəbəkədə paylaşım edən Lusi Konnellinin həbsinə əsas kimi göstərilib.
Müəllifin fikrincə, "nifrət nitqi" qanunları Avropada fərqli düşüncələri susdurmaq üçün sərt şəkildə tətbiq olunur. Ryasyanenin işi bunun bariz nümunəsidir. Finlandiya, Böyük Britaniya və ümumilikdə Avropada bu qanunlara yenidən baxılmalıdır; əks halda söz azadlığı pozulmağa davam edəcək.
Məqalənin müəllifi Lorkan Prays irland hüquqşünası və Ryasyanen ilə Pohyolanın müdafiəsini həyata keçirən "ADF International" təşkilatının nümayəndəsidir. O, fevralda ABŞ Konqresində Avropada söz azadlığının vəziyyətindən danışıb.
