"OpenAI" süni intellektin (Al) iqtisadiyyatı köklü şəkildə dəyişdirəcəyini bildirir. Şirkət 4 günlük iş həftəsi, yeni vergi modeli və süni intellekt gəlirlərinin cəmiyyətə paylanması kimi diqqətçəkən təkliflər irəli sürüb.
Ölkə.az xəbər verir ki, "OpenAI"ın "Industrial Policy for the Intelligence Age” adlı sənədində açıq mesaj verilir: süni intellekt üçün dövlət nəzarəti lazımdır və bu proses təxirə salınmamalıdır.
Şirkətin fikrincə, süni intellekt yalnız yeni texnologiya deyil. Al iqtisadiyyatı, əmək bazarını və cəmiyyətin strukturunu dəyişdirəcək qədər böyük transformasiya yaradır. Bu səbəbdən hökumətlər də bu dəyişikliklərə uyğun yeni iqtisadi siyasət hazırlamalıdır.
Süni intellekt ən çox iş yerlərinə təsir edəcək
Sənəddə əsas risk kimi iş yerlərinin itirilməsi göstərilir. "OpenAI” süni intellektin uzunmüddətli perspektivdə böyük fayda verəcəyini vurğulayır. Lakin eyni zamanda bəzi peşələrin və hətta bütöv sahələrin tamamilə dəyişə biləcəyini də qəbul edir.
Sənəddə qeyd olunan digər risklər:
* Demokratiyaya mümkün təsirlər
* Sərvətin az sayda şirkət və şəxslərin əlində cəmlənməsi
* Texnologiyanın pis niyyətli şəxslər tərəfindən istifadə olunması
Beləliklə, süni intellekt yalnız texnologiya deyil, həm də iqtisadi və sosial məsələ kimi qiymətləndirilir.
Yeni sahə: Qayğı və əlaqə iqtisadiyyatı
İnsanlar işlərini itirərsə, nə baş verəcək? "OpenAI” hesab edir ki, yeni bir sahə – "care and connection economy” (qayğı və əlaqə iqtisadiyyatı) sürətlə inkişaf edəcək.
Bu sahəyə daxildir:
* Uşaq baxımı
* Yaşlılara qulluq
* Təhsil
* Səhiyyə xidmətləri
* İcma xidmətləri
Yəni insanların birbaşa ünsiyyət qurduğu sahələr. Şirkətə görə, süni intellekt bəzi işləri aradan qaldırsa da, bu istiqamətlərdə yeni məşğulluq imkanları yarana bilər.
4 günlük iş həftəsi təklifi
Sənəddə ən diqqətçəkən təkliflərdən biri iş saatları ilə bağlıdır. "OpenAI” hesab edir ki, hökumətlər və şirkətlər 32 saatlıq, yəni 4 günlük iş həftəsini sınaqdan keçirməlidir. Əsas şərt isə maaşların azaldılmamasıdır.
Təklifə görə, pilot proqramlar həyata keçirilməli, məhsuldarlıq və xidmət səviyyəsi qorunmalıdır. Sistem uğurlu olarsa, 4 günlük iş həftəsi daimi tətbiq edilə və ya işçilərə daha çox məzuniyyət verilə bilər.
Bu yanaşma belə bir ideyaya əsaslanır: əgər süni intellekt daha çox işi görərsə, insanlar daha çox boş vaxta sahib ola bilər.
Vergi sistemi dəyişə bilər
Sənəddə iqtisadiyyatla bağlı daha böyük dəyişiklik ehtimalı da qeyd olunur. Əgər süni intellekt insan əməyinə olan ehtiyacı azaldarsa, dövlətlərin gəlir modeli də dəyişə bilər.
"OpenAI”a görə gələcəkdə:
* Əmək gəlirlərindən toplanan vergilər azala bilər
* Kapital və iri şirkətlərdən alınan vergilər arta bilər
Başqa sözlə, avtomatlaşdırmadan ən çox qazanan şirkətlərin daha çox vergi ödəməsi gündəmə gələ bilər.
Süni intellekt gəlirləri cəmiyyətə paylana bilər
Sənəddə daha radikal bir təklif də yer alır: ictimai sərvət fondu. Bu modeldə süni intellektdən əldə olunan böyük gəlirlər bir neçə şirkətdə cəmlənmir, fonda toplanaraq vətəndaşlara qaytarılır.
Bu yanaşma bəzi ölkələrdəki suveren sərvət fondlarına bənzəyir və məqsəd süni intellektdən yaranan sərvətin geniş kütləyə yayılmasıdır.
Süni intellekt artıq infrastruktur kimi qiymətləndirilir
Sənədin diqqətçəkən tərəflərindən biri də süni intellektin necə təqdim olunmasıdır. "OpenAI” artıq onu sadəcə alət kimi deyil, iqtisadiyyatın əsas infrastruktur elementlərindən biri kimi görür.
Bu yanaşmaya görə, gələcəkdə sənayelər, dövlət xidmətləri və iqtisadi sistem böyük ölçüdə bu texnologiya üzərində qurula bilər.
Optimist gələcək, amma açıq sual qalır
"OpenAI”-nin təqdim etdiyi mənzərə ümumilikdə optimistdir. Şirkət hesab edir ki, süni intellekt iqtisadiyyatı daha səmərəli edə və insanlara daha çox vaxt qazandıra bilər.
Lakin bu ssenarinin reallaşması bir əsas şərtdən asılıdır: məhsuldarlıqdan əldə olunan qazancın işçilərə də çatması. Əks halda, gəlir yalnız şirkətlərin mənfəətinə çevrilə bilər.
Sənədin maraqlı tərəfi odur ki, süni intellekti inkişaf etdirən şirkətlərdən biri indi bu texnologiyanın necə tənzimlənməsi və vergiyə cəlb olunması barədə təkliflər verir. Bunun uzaqgörənlik, yoxsa maraqların qorunması addımı olduğu isə müzakirə mövzusudur.
Bununla belə, 4 günlük iş həftəsi ideyası artıq bir çox insan üçün cəlbedici görünür.(qaynarinfo)
