Azpolitika.az portalından verilən məlumata əsasən, ain.az bildirir.
Dünyada diasporun rolu artdıqca, bu yumşaq gücü təsirli edən faktorun həm də kəmiyyət olduğu reallığı ortaya çıxır. çoxmilyonlu diaspora malik dövlətlər var. Təbii ki, əhali sayına görə ən böyük diasporlar Çin və Hindistana məxsusdur. Nə qədər təəccüblü də olsa, ilk üçlüyü Meksika tamamlayır.
Meksikanın əhalisinin sayı 112 milyon nəfər təşkil edir. Ölkənin ən böyük diasporu isə ABŞ-dədir – 32 milyon nəfər. Meksikalıların daimi yaşamaq üçün üz tutduğu əsas ölkə də Birləşmiş Ştatlardır. Bunun əsas səbəbi isə təkcə ABŞ-də “ağ günə” çıxmaq istəyi deyil, həm də iki ölkənin həmsərhəd olmasıdır.
Ölkədən miqrasiyanın artması Meksika hökumətini onların problemləri ilə məşğul olan xüsusi qurum yaratmağa vadar edib. 2003-cü ildə Meksika Xarici İşlər Katibliyinin nəzdində Xaricdəki Meksikalılar İnstitutu (Instituto de los Mexicanos en el Exterior, IME) adlı qurum yaradılıb. Bu institut miqrasiya siyasəti, konsulluq xidmətləri və diaspor diplomatiyası ilə məşğul olur. Onun əsas mandatı xaricdə yaşayan meksikalıların rifahını və yerli cəmiyyətə inteqrasiyasını yaxşılaşdırmaq, mədəni kimliklərini qorumaq və Meksika ilə əlaqələrini gücləndirməkdir.
IME-nin əsas funksiyalarından biri Meksika konsulluqları ilə təhsil, səhiyyə, maliyyə inklüzivliyi və vətəndaşların iştirakı ilə bağlı proqramları dünya miqyasında, xüsusən də ABŞ-də koordinasiya etməkdir. Bu fəaliyyətlər çox vaxt yerli hökumətlər, qeyri-hökumət təşkilatları və icma liderləri ilə əməkdaşlıq vasitəsilə həyata keçirilir.
IME təqaüd proqramları, böyüklər üçün təhsil təşəbbüsləri və distant təhsil imkanları vasitəsilə xaricdəki Meksika icmaları üçün təhsilə çıxışı təşviq edir. O, həmçinin ikinci və üçüncü nəsil meksikalı amerikalılar arasında Meksika irsini, dilini və ənənələrini gücləndirən mədəni təbliğat fəaliyyətlərini dəstəkləyir.
Sağlamlıq pəncərələri (“Ventanillas de Salud”) kimi təşəbbüslər vasitəsilə IME miqrantlara əsas sağlamlıq məlumatlarına, müayinələrə və müraciətlərə çıxış imkanı verir. Bu xidmətlər sənədsiz şəxslər və ya rəsmi səhiyyə sistemlərinə məhdud çıxışı olanlar üçün xüsusilə vacibdir.
IME meksikalı miqrantlar arasında maliyyə savadlılığını və inklüzivliyini artırmağa çalışır. Proqramlar pul köçürmələrinin diaspor icmaları ilə Meksika arasında əsas iqtisadi əlaqə təşkil etdiyini qəbul edərək, qənaət, investisiya və pul köçürmələrinin optimallaşdırılmasını təşviq edir.
Başqa bir strateji prioritet xaricdəki meksikalılar arasında vətəndaş iştirakını təşviq etməkdir. IME diaspor icmaları ilə Meksika siyasətçiləri arasında dialoqu icma nümayəndələrindən ibarət məsləhət şuraları vasitəsilə asanlaşdırır.
IME-nin Məsləhət Şurasıdır (Consejo Consultivo del IME, CCIME) xaricdəki Meksika icmalarından seçilmiş nümayəndələrdən ibarətdir. Onlar diaspor siyasətinin hazırlanması və həyata keçirilməsinə töhfə verirlər. Şura diaspor səslərinin milli strategiyalara daxil edilməsini təmin edən məsləhətçi mexanizm kimi fəaliyyət göstərir.
IME-nin qlobal mandata malik olmasına baxmayaraq, onun əməliyyat diqqəti Meksika əsilli on milyonlarla insanı qəbul edən Birləşmiş Ştatlarda cəmləşib. Bu konsentrasiya proqramın dizaynını, resursların bölüşdürülməsini və diplomatik prioritetləri formalaşdırır. IME əmək hüquqları, təhsilə çıxış və icma inteqrasiyası kimi məsələləri həll etmək üçün ABŞ-də yerləşən qurumlarla sıx əməkdaşlıq edir.
IME-nin əsas xüsusiyyəti onun diasporu təkcə dövlət dəstəyindən faydalananlar kimi deyil, həm də Meksikanın sosial-iqtisadi inkişafına töhfə verənlər kimi formalaşdırmasıdır. Pul köçürmələrini məhsuldar investisiyalara və icma layihələrinə yönəldən təşəbbüslər vasitəsilə IME diaspor kapitalından sosial-milli fayda üçün istifadə edir.
Geniş mandatına baxmayaraq, IME bir sıra struktur və əməliyyat problemləri ilə üzləşir. Bunlara diasporun miqyasına nisbətən məhdud maliyyə, miqrasiya siyasəti ilə bağlı siyasi həssaslıqlar, bir çox yurisdiksiyalar və maraqlı tərəflər arasında koordinasiyanın mürəkkəbliyi daxildir. Bundan əlavə, inkişaf edən miqrasiya nümunələri və nəsil dəyişiklikləri proqramların və təbliğat strategiyalarının davamlı uyğunlaşdırılmasını tələb edir.
Xaricdəki Meksikalılar İnstitutu diaspor əlaqələrinə müasir, institusional yanaşmanı nümunə göstərir. O, xidmətlərin çatdırılmasını strateji təbliğatla birləşdirərək, xaricdəki Meksika icmalarının rifahını yüksəltməklə yanaşı, onların vətənlə əlaqəsini gücləndirməyə çalışır. Qlobal miqrasiya dövründə IME dövlətlərin diaspor siyasətini xarici siyasət və milli inkişafın daha geniş çərçivələrinə necə inteqrasiya edə biləcəyinə dair bir model kimi dayanır.
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün ain.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
