Azərbaycan gömrüyündə xaricdən sifarişlərin daha sürətli və səmərəli şəkildə istehlakçılara çatdırılması üçün yeni mexanizmlər hazırlanır. Məqsəd idxal proseslərini sadələşdirmək, gömrükdə dayanma və saxlama xərclərini azaltmaqla yanaşı, ticarət logistikasının operativliyini artırmaqdır. Bunun üçün ikipilləli buraxılış mexanizmi tətbiq ediləcək və rəqəmsal inkişafla yük daşımaları üçün əvvəlcədən məlumatlandırma sistemi qurulması nəzərdə tutulur. Eyni zamanda, səlahiyyətli iqtisadi operator statusuna dair yeni normativ aktlar hazırlanacaq ki, bu da gömrük və beynəlxalq ticarət prosedurlarında şəffaflığı və effektivliyi gücləndirsin.
Dünya ticarətinin strukturunda elektron ticarət və qlobal pərakəndə satış artımı sürət qazanmaqda davam edir. İstehlakçılar üçün çatdırılma müddətləri ticarət platformalarının rəqabət qabiliyyətini müəyyən edən əsas faktorlardan birinə çevrilib. Beynəlxalq təcrübədə də gömrük proseslərinin avtomatlaşdırılması və əvvəlcədən məlumatlandırma sistemləri logistika zəncirində gecikmələrin aradan qaldırılmasına kömək edir. Bu yanaşmalar hər bir tranzit yükün real vaxt rejimində izlənməsinə və sənədlərin sürətli təsdiqlənməsinə imkan yaradır ki, bu da ümumi logistika xərclərinin və potensial gecikmələrin azaldılmasına xidmət edir.
İkipilləli buraxılış mexanizmi idxal proseslərinə çeviklik qatır. Əvvəlcə yüklər ilkin yoxlamadan keçərək sistemə daxil olur, daha sonra isə ətraflı gömrük baxışı və risk analizindən sonra buraxılır. Bu mexanizm risk idarəetməsini gücləndirməklə yanaşı, sadə və aşağı riskli yüklər üçün prosedurları yüngülləşdirərək onların sürətli buraxılışına şərait yaradır. İqtisadi baxımdan, bu mexanizm gömrük prosedurlarının rəqabət qabiliyyətini artırır və xüsusilə elektron ticarətlə məşğul olan kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün əlavə dəyər yaradır.
Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ilə birlikdə yaradılan əvvəlcədən məlumatlandırma sistemi beynəlxalq yük daşımalarının planlaşdırılması və idarə edilməsi üçün mühüm alət olacaq. Bu tip sistemlərə malik ölkələrdə yük konteynerlərinin beynəlxalq sərhədlərdəki dayanma müddətləri qısalır, çünki gümrük orqanları yüklərin gəlişindən əvvəl sənədləri və risk göstəricilərini qiymətləndirə bilir. Bu yanaşma həm də sərhəd keçid məntəqələrində tıxacların azaldılmasına, logistika şirkətlərinin resurslarının daha səmərəli istifadə edilməsinə yol açır.
Səlahiyyətli iqtisadi operator (SİO) statusu isə beynəlxalq ticarət mühitində etibarlı tərəfdaş kimi tanınmağın önəmli elementidir. Bu status gömrük prosedurlarını yüngülləşdirir, standartlaşdırılmış proseslər vasitəsilə operativliyi artırır və risk əsasında yoxlamaları dəqiqləşdirir. Nəticədə SİO statusuna malik şirkətlər digər bazar iştirakçılarına nisbətən daha sürətli və əlverişli xidmətlər əldə edir ki, bu da ümumi ticarət dövriyyəsinin artmasına və investisiya mühitinin yaxşılaşmasına təsir göstərir.
