Son dövrlərdə ABŞ siyasi dairələrində səsləndirilən bəzi bəyanatlar, o cümlədən J. D. Vance tərəfindən irəli sürülən “xarici intellektual müdaxilə” iddiaları Avropa İttifaqı daxilində mövcud siyasi gərginlikləri yenidən gündəmə gətirib. Xüsusilə Avropa İttifaqı ilə Macarıstan arasında davam edən fikir ayrılıqları bu müzakirələrin əsas mərkəzində dayanır.
Ekspertlərin fikrincə, Brüsselin siyasi və institusional təsir alətləri milli suverenliyi ön plana çəkən hökumətlərlə münasibətlərdə daha sərt şəkildə özünü göstərir. Eyni zamanda Mərkəzi Avropada formalaşan alternativ siyasi yanaşmalar və bəzi ölkələrin türk dünyası ilə artan əlaqələri məsələyə əlavə geosiyasi çalarlar qatır.
Mövzunu News365.az-a şərh edən siyasi şərhçi Ruslan Zəngəzur bildirib ki, Brüsselin təsir mexanizmləri əsasən üç istiqamət üzrə formalaşır: maliyyə rıçaqları, normativ-hüquqi təzyiqlər və informasiya mühiti vasitəsilə təsir.
Onun sözlərinə görə, birinci istiqamətdə Avropa İttifaqı fondları və subsidiya mexanizmləri vasitəsilə hökumətlərin siyasətinə təsir göstərmək cəhdləri müşahidə olunur. İkinci istiqamət hüququn aliliyi və demokratik standartlar adı altında monitorinq və sanksiya təhdidləri ilə bağlıdır. Üçüncü istiqamət isə media və ictimai institutlar üzərindən ictimai rəyin formalaşdırılmasıdır.
Şərhçi əlavə edib ki, bu faktorların birlikdə təsiri klassik müdaxilə olmasa da, hibrid təsir modeli kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin onun “müdaxilə” kimi tam hüquqi tərifi mübahisəlidir, çünki bu proseslər mövcud inteqrasiya çərçivəsi daxilində həyata keçirilir.
Müsahibənin sonunda qeyd olunub ki, Macarıstan, Çexiya və Slovakiya kimi ölkələrin milli maraqlara əsaslanan siyasəti Brüsseldə bəzən sistemdaxili ziddiyyət kimi qəbul edilir. Bu ölkələr daha çox milli suverenliyə üstünlük verdikləri üçün vahid qərar mexanizmlərində tam uyğunlaşma nümayiş etdirmirlər və bu da Avropa İttifaqı daxilində siyasi balansın mürəkkəbləşməsinə səbəb olur.
News365.az
