Dünyanın sonunu simvolizə edən "Qiyamət saatı"nın heç vaxt olmadığı qədər gecəyə yaxınlaşması artıq çoxlarını təəccübləndirmir. Buna səbəblər arasında iqlim dəyişikliyi, süni intellektlə bağlı risklər və nüvə müharibəsi ehtimalı göstərilir...
Poliqon xəbər verir ki, Daily Star-ın yazdığına görə, bəşəriyyət bu təhlükələrdən qaça bilsə belə, Yer üzündə həyatın təbii sonu yenə də qaçılmazdır.
"Qiyamət saatı" 1947-ci ildə Atom Alimləri Bülleteni tərəfindən yaradılıb və insan fəaliyyətinin səbəb ola biləcəyi apokalipsis risklərinə diqqət çəkmək məqsədi daşıyır. Bununla yanaşı, alimlər qeyd edirlər ki, Yer üzündə həyatın sonu insanlardan asılı olmayan təbii proseslər nəticəsində də baş verəcək. Tədqiqatçılar Kadzumi Ozaki və Kristofer T. Raynhardın araşdırmasına görə, bu son əvvəllər düşünüldüyündən daha tez baş verə bilər.
Təxminən 2,5 milyard il əvvəl Yer atmosferində oksigen demək olar ki, yox idi. Lakin oksigen istehsal edən yeni həyat formalarının yaranması vəziyyəti tam dəyişdi. "Böyük oksigenləşmə hadisəsi" adlanan bu proses o dövrdə mövcud olan canlıların böyük hissəsini məhv etdi və yüksək oksigenli mühit formalaşdırdı.
Bununla belə, alimlər vurğulayır ki, bu cür oksigenlə zəngin atmosfer sabit deyil. NASA-nın Astrobiologiya İnstitutunun məlumatları əsasında aparılan hesablamalar göstərir ki, Yer atmosferinin "yararlılıq müddəti" gözləniləndən daha qısadır. Tədqiqatın aparıcı müəllifi Ozaki bildirib ki, uzun müddət Yer biosferinin ömrü Günəşin parlaqlığının tədricən artması ilə əlaqələndirilirdi.
Yeni araşdırma göstərir ki, əvvəllər planetin təxminən iki milyard ildən sonra yaşamaq üçün yararsız olacağı ilə bağlı proqnozlar şişirdilmiş olub.
Bununla belə, narahatlıq üçün yaxın perspektivdə səbəb yoxdur. Nature Geoscience jurnalında dərc olunan tədqiqata əsasən, Yer üzündə həyat üçün hələ təxminən bir milyard il vaxt qalır. NASA-nın kompüter modellərinə görə, həyatın sonu təxminən 1 000 002 021-ci ilə təsadüf edir.
Alimlər qeyd edirlər ki, hazırda Yer biosferi okean və atmosfer sistemi arasında böyük həcmdə oksigen dövranını təmin edir və atmosferin təxminən 20 faizi oksigendən ibarətdir. Lakin yalnız fotosintez edən orqanizmlərin mövcudluğu bu balansı uzunmüddətli qorumaq üçün kifayət olmaya bilər.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Yer tarixinin böyük hissəsində atmosferdə oksigen səviyyəsi indikindən xeyli aşağı olub və yalnız quru bitkilərinin inkişafından sonra bugünkü səviyyəyə çatıb.
Gözlənilir ki, qarşıdakı milyard il ərzində Günəş böyüyərək daha çox istilik yayacaq. Bu isə Yer kürəsini tədricən yaşamaq üçün yararsız mühitə çevirəcək. Suyun buxarlanması artacaq, atmosferin yuxarı qatlarına qalxacaq və nəticədə oksigenlə zəngin şərait məhv olacaq.
Alimlər həmçinin qeyd edirlər ki, NASA-nın təklif etdiyi Large Ultraviolet Optical Infrared Surveyor (LUVOIR) layihəsi gələcəkdə digər planetlərdə həyatın yaranması və məhvi kimi prosesləri müşahidə etməyə imkan verə bilər.
Poliqon.info
