Təbiətin qış yuxusundan oyandığı anlarda, torpağın sinəsindən boylanan ilk rənglərdən biri lalə olur. Yer üzünə səpələnmiş alov damlaları kimi, lalələr baharın gəlişini müjdələyir, insan ruhuna təzəlik, ümid və incə sevinc bəxş edir. Onların zərif ləçəkləri küləyin yüngül toxunuşu ilə titrədikcə, təbiət ən incə melodiyasını ifa edir.
Lalə zanbaqkimilər fəsiləsinə aid zərif və estetik görünüşlü çiçəklərdən biridir. Xalq arasında daha çox “tülpan” adı ilə tanınan bu bitki rəngarəngliyi və incə forması ilə təbiətin ən gözəl nümunələrindən sayılır. Lalə təkcə bir çiçək deyil – o, tarixdir, mədəniyyətdir, hisslərin səssiz ifadəsidir.
Gözəlləşən Bakımızda bu gün lalələr göz oxşayır. Yazın ilk nəfəsi ilə birlikdə şəhərin küçələri, parkları, xüsusilə sahilboyu uzanan bulvar al-əlvan lalələrin rənglərinə bürünüb. Sanki torpaq öz sevincini bu incə çiçəklərin dili ilə ifadə edir, hər ləçəkdə bir bahar nəğməsi səslənir. Paytaxtın sürətli ritmi içində lalələrin sakit və zərif varlığı insanı bir anlıq dayanmağa, gözəlliyi duymağa səsləyir.
Parlaq qırmızıdan tutmuş saf ağ, günəş sarısı, bənövşəyi və çoxrəngli naxışlı növlərə qədər geniş rəng palitrası bu çiçəyi Dənizkənarı Bulvarın əvəzolunmaz bəzəyinə çevirir. Onun simmetrik və gözoxşayan quruluşu təbiətin harmoniyasını əks etdirir. Rəssamlar üçün ilham mənbəyi, şairlər üçün sevginin və ayrılığın simvolu olan lalə insan duyğularının ən incə qatlarına toxunmağı bacarır.
Tarixi mənbələr lalənin ilkin vətəninin Mərkəzi Asiya və Anadolu əraziləri olduğunu göstərir. Bu çiçək əsrlər boyu Türk dünyasının estetik düşüncəsində xüsusi yer tutmuş, poeziyada, incəsənətdə və bağçılıq mədəniyyətində geniş yayılmışdır. Osmanlı saraylarında laləyə göstərilən xüsusi diqqət hətta bir dövrün “Lalə dövrü” adlandırılmasına səbəb olmuşdur. Daha sonra lalə Avropaya yayılaraq xüsusilə Hollandiyada böyük maraq doğurmuş və tarixə iqtisadi fenomen kimi düşmüşdür.
Bu çiçək təkcə gözəllik rəmzi deyil, həm də müəyyən faydaları ilə diqqət çəkir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, lalənin bəzi növləri xalq təbabətində istifadə olunmuş, xüsusilə sakitləşdirici və bərpaedici xüsusiyyətləri ilə tanınmışdır. Onun ləçəklərindən hazırlanan bəzi ekstraktların dəriyə müsbət təsir göstərdiyi, kosmetologiyada istifadə olunduğu məlumdur. Eyni zamanda, lalə bağçılıqda torpaq strukturunun yaxşılaşdırılmasına da dolayısı ilə kömək edir. Çünki onun becərilməsi torpağın düzgün işlənməsini və qulluq edilməsini tələb edir.
Lalə həm də simvolik məna daşıyır. Qırmızı lalə sevgi və ehtirasın, sarı lalə sevinc və dostluğun, ağ lalə isə saflıq və bağışlamanın rəmzi kimi qəbul edilir. Yazın əvvəlində açan lalələr həyatın yenilənməsini, təbiətin dirçəlişini və insanın daxilindəki ümidin yenidən alovlanmasını simvolizə edir. Bu mənada, lalə, sadəcə floranın bir parçası deyil, həm də insan ruhunun güzgüsüdür.
Bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrində lalə festivalları keçirilir, parklar və bağlar bu çiçəyin rəngləri ilə bəzədilir. İnsanlar lalələrə baxanda həyatın sadə, həm də dərin gözəlliklərini xatırlayırlar.
Sonda demək olar ki, lalə gülü zamanın sınağından çıxaraq həm təbiətdə, həm də insan yaddaşında öz yerini qoruyub saxlamış nadir bitkilərdən biridir. O, baharın ilk nəfəsi, ümidin ilk işartısı, gözəlliyin ən saf təcəssümüdür. Lalə bizə öyrədir ki, ən qısaömürlü gözəlliklər belə, ən dərin izləri buraxa bilər – yetər ki, ona diqqətlə baxmağı və hiss etməyi bacaraq.
Nurəngiz ADİLQIZI,
Rauf İBRAHİMOV (foto)
XQ
