ABŞ-ın mümkün geri çəkilməsi fonunda Avropa müdafiədə daha böyük rol götürməyə hazırlaşır...
Avropa ölkələri ABŞ-ın NATO-dakı rolunun zəifləməsi və ya tam geri çəkilməsi ehtimalına qarşı təcili alternativ ssenari üzərində işləyir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "wsj.com" nəşri yazıb.
Vaşinqtona etimad azalır, Avropa hərəkətə keçir
Nəşr yazır ki, bu prosesə səbəb kimi ABŞ prezidenti Donald Trampın sərt bəyanatları və Vaşinqtonun etibarlı təhlükəsizlik təminatçısı kimi roluna artan şübhələr göstərilir. Müzakirələr qeyri-rəsmi formatda aparılır və məqsəd yeni alyans yaratmaq deyil, mövcud NATO strukturunu elə dəyişməkdir ki, Avropa daha böyük məsuliyyət götürə bilsin. Bu yanaşma artıq qeyri-rəsmi şəkildə "Avropa NATO-su" kimi xarakterizə olunur.
Almaniyanın dönüşü və yeni güc balansı
Prosesin əsas katalizatoru Almaniyada baş verən siyasi dönüş sayılır. Kansler Friedrix Mers dövründə Berlin uzun illər ABŞ-a əsaslanan təhlükəsizlik modelinə yenidən baxmağa başlayıb. Əvvəllər Fransa tərəfindən irəli sürülən "Avropa müdafiə muxtariyyəti" ideyalarına skeptik yanaşan Almaniya indi fərqli mövqe tutur. Bu dəyişiklik digər ölkələri də hərəkətə gətirib - Böyük Britaniya, Fransa, Polşa və Şimali Avropa dövlətləri artıq daha aktiv rol almağa hazırdır. NATO baş katibi Mark Rütte də alyansın "daha çox Avropaya yönələcəyini" açıq şəkildə bəyan edib.
Çətin reallıq: ABŞ-sız NATO mümkündürmü?
Buna baxmayaraq, planın həyata keçirilməsi son dərəcə mürəkkəb görünür. NATO-nun bütün əsas infrastrukturu - kəşfiyyat, logistika və hərbi komandanlıq uzun illər ABŞ liderliyi üzərində qurulub. Avropa ölkələri bu boşluğu qısa müddətdə doldurmaq imkanına malik deyil. Xüsusilə "nüvə çətiri" məsələsi ən həssas mövzulardan biridir. ABŞ-ın təmin etdiyi bu təhlükəsizlik mexanizmini heç bir Avropa ölkəsi tam əvəz edə bilmir. Bu səbəbdən Emmanuel Makron ilə Almaniya rəhbərliyi Fransa nüvə potensialının digər Avropa ölkələrini əhatə edib-etməyəcəyini müzakirə edir.
Finlandiya prezidenti Aleksander Stubb isə bildirir ki, ABŞ-dan Avropaya məsuliyyətin ötürülməsi artıq başlayıb və bu proses idarə olunan şəkildə həyata keçirilməlidir. Nəticədə, Trampın siyasəti NATO daxilində dərin transformasiyaya səbəb olur: Avropa artıq ABŞ-dan asılılığı azaltmaq və öz təhlükəsizliyini daha çox özü təmin etmək istiqamətində real addımlar atmağa başlayıb.
