Antalyada keçirilən nüfuzlu diplomatiya konfransında ABŞ nadir hallarda rəsmi gündəmdə idi. Lakin, Avropa, Yaxın Şərq, Afrika və Asiyadan onlarla dövlət başçıları və yüksək vəzifəli məmur da daxil olmaqla minlərlə iştirakçı arasında müzakirələr ABŞ-ın müttəfiqlərini və uzun müddət təmsil etdiyini bildirdiyi qlobal nizamı görməməzliyə vurduğu zaman necə cavab verəcəyi ilə bağlı suallar dominantlıq təşkil edirdi.
Hafta.az yazır ki, prezident Donald Trampın ikinci müddətinin xarici siyasət qarışıqlığı və ABŞ-İsrail müharibəsinin İranla yaratdığı böyük qarışıqlıqlar, Türkiyənin və "orta güclər" kimi müəyyən edilən digər ölkələrin qlobal ağır güclərə daha az güvənməli və öz bölgələrini idarə etmək üçün qonşuları ilə əməkdaşlıq etməli olduqları fikrinə yeni bir təcililik qatdı.
Bu əməkdaşlıq istəyi bazar günü başa çatan Antalya Diplomatiya Forumunda tez-tez səsləndirilirdi.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bağlanış mətbuat konfransında deyib: "Əgər bölgə xilaskar gözləməyə davam edərsə, sonda bu problemlərlə əbədi olaraq üzləşməyə davam edəcək".
Bunun əvəzinə, Fidan bildirib ki, dövlətlər "regional məsələlərin məsuliyyətini öz üzərinə götürmək" üçün bir araya gəlməlidirlər.
Donald Trampın Ağ Evə qayıtmasından bəri ABŞ xarici siyasətinin uzunmüddətli prinsiplərinin çoxu tərk edilib. Tramp Birləşmiş Millətlər Təşkilatını sərt tənqid edib, NATO-dan çıxmaqla hədələyib, xaricdə insan hüquqları və demokratiyanın təşviqi siyasətindən imtina edib.
Lakin, digər ölkələrin münaqişələrin qarşısını almaq üçün intensiv səylərinə baxmayaraq, İsraillə başlatdığı İranla müharibə qlobal iqtisadiyyatı sarsıdıb və ABŞ-ın bəzi tərəfdaşlarını İranın qisas hədəfinə çevirib.
Konfransda iştirak edən Londondakı RBC Bluebay Asset Management şirkətinin iqtisadçısı Timoti Eş bildirib ki, "Amerika İrandakı müttəfiqlərinin maraqlarına zidd hərəkət edib. Bu, amerikalılara alternativin olması fikrini gücləndirir".
Antalya Diplomatiya Forumu təkcə xarici siyasətlə bağlı müzakirələr üçün forum deyil, həm də Türkiyənin dünyagörüşünü və dünyadakı yerini nümayiş etdirmək üçün bir platforma kimi xidmət edib.
Artıq beşinci ilində keçirilən görüşdə əsasən Qərbdən kənardan olan geniş səlahiyyətli şəxslər iştirak edib və Türkiyə rəsmilərinin ölkəni dəyərli vasitəçi etdiyini söylədiyi geniş diplomatik şəbəkə vurğulanıb.
İlk gün Ukraynanın baş diplomatı dolu zalda ölkəsinin Rusiyanın işğalına qarşı mübarizəsi barədə məlumat verib. Növbəti gün isə rusiyalı həmkarı eyni dərəcədə geniş auditoriya qarşısında çıxış edərək Qərbin Rusiyaya necə pis rəftar etdiyini ətraflı izah edib.
İrandakı müharibə hazırda müvəqqəti atəşkəslə dayandırılsa da, ABŞ və İran rəsmiləri müvafiq görüşlərinə çatmaq üçün qəhvə və sendviç növbələrində gözləyən izdihamın arasından keçiblər. Lakin onlar görüşməyiblər.
Cümə günü açılış mərasimində çıxış edən Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan qlobal sistemin "mənəvi və mövcudluq böhranı" içində olduğunu bildirib və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasındakı məhdud sayda daimi üzvləri tənqid edərək "Dünya beşdən böyükdür" ritorikasını təkrarlayıb.
Ərdoğan İsraili tənqid edərək, onun Qəzza zolağındakı hərəkətlərini və Livan, Suriya və İrana hərbi ekspansiyasını "soyqırım" adlandırıb. O, Türkiyənin Ukraynadakı müharibəyə son qoymaq üçün danışıqlara kömək göstərməyə hazır olduğunu söyləsə də, müharibəni başlatdığına görə Rusiyanı tənqid etməkdən yayınıb. O, İrandakı müharibəni də sərt şəkildə tənqid edib, lakin Donald Trampı və ya yaxşı münasibətləri olan ABŞ-ı qeyd etməyib.
Bir çox iştirakçı İrandakı münaqişə ilə bağlı məyusluqlarını bildirib.
İordaniyanın xarici işlər naziri Ayman Səfadi paneldə təəssüflə deyib: “Qarşısını almağa çalışdığımız müharibədə özümüz İranın əsassız hücumlarına məruz qalırıq”...
