Vaşinqton və Tehran arasında qarşıdurma hələ də çıxılmaz vəziyyətdədir, Hörmüz boğazı bağlı qalır, atəşkəsin müddəti başa çatmaq üzrədir, danışıqlarda isə ciddi irəliləyiş görünmür...
ABŞ və İran sərt qarşıdurma vəziyyətində qalmaqda davam edir və bu böhrandan çıxış yolu hələlik görünmür. Hörmüz boğazı bloklanıb, atəşkəs rejiminin müddəti tezliklə başa çatır, sülh danışıqlarında isə ciddi irəliləyiş müşahidə olunmur. Tehranın Vaşinqtonun “barışmaz tələblərini” kəskin tənqid etməsinə baxmayaraq, yaxın vaxtlarda məsləhətləşmələrin ikinci raundunun başlanacağı gözlənilir.
ABŞ və İran sərt qarşıdurma vəziyyətində qalmaqda davam edir və bu böhrandan çıxış yolu hələlik görünmür. Hörmüz bloklanıb, atəşkəs rejiminin müddəti tezliklə başa çatır.
Eskalasiyanın tələsi
Strateji aviasiya üzrə ekspert və ABŞ-nin bir neçə prezidentinin müşaviri olmuş professor Robert Peyp qeyd edir ki, Donald Tramp administrasiyası vəziyyəti öz xeyrinə çevirməyə əbəs yerə cəhd göstərir. Onun fikrincə, münaqişə “sıfır məbləğli oyuna” çevrilib.
“Biz sadəcə uzanan hava kampaniyasını müşahidə etmirik. Bu, tam mənada eskalasiya tələsidir”, deyə Peyp Avstraliyanın Channel 7 televiziya kanalına müsahibəsində bildirib.
Ekspert cari böhranın əsas cəhətlərini vurğulayır:
- “Sürətli qələbə” strategiyasının iflası: ABŞ-nin ilkin taktiki uğurları strateji nəticəyə gətirib çıxarmayıb;
- Hörmüz boğazı amili: İranın minimal qüvvələrlə ən vacib nəqliyyat arteriyasını bloklamaq qabiliyyəti Tehrana qlobal iqtisadiyyata təsir rıçağı verib;
- Siyasi risklər: Tramp üçün geri çəkilmək siyasi məğlubiyyətlə bərabərdir və bu, onun prezidentliyinə ağır zərbə vura bilər. İran isə özünə böyük geosiyasi dividendlər gətirən əsas kozırından imtina etməyə hazır deyil.
Tramp üçün geri çəkilmək siyasi məğlubiyyətlə bərabərdir və bu, onun prezidentliyinə ağır zərbə vura bilər.
Supergücün nüfuzuna zərbə
Peyp iddia edir ki, yeddi həftə davam edən münaqişə ABŞ-nin qlobal lider kimi imicinə ciddi zərbə vurub. Vəziyyət göstərib ki, hətta daha zəif dövlət belə Vaşinqtona qarşı effektiv müqavimət göstərə bilər.
ABŞ-nin imicinə əsas təsirlər bunlardır:
- Hər şeyə qadirlik mifinin dağılması: istənilən rəqibi əzə bilən “800 funtluq qorilla” obrazı sarsılıb;
- Müttəfiqlərin etimad böhranı: Avropa ölkələri faktiki olaraq Ağ Evin göstərişlərinə məhəl qoymur, Yaponiya münaqişədən uzaq dayanır, Avstraliya isə hərbi dəstək göstərməyə tələsmir;
- Real təsir imkanlarının itirilməsi: Trampın dünya birliyinə çağırışlarına baxmayaraq, onun digər ölkələri koalisiyaya cəlb etmək üçün kifayət qədər təzyiq rıçaqları yoxdur.
Proqnoz
Professor Peypin sözlərinə görə, hər iki ölkənin lideri kapitulyasiya ilə bağlı şəxsi siyasi itkilərdən yayınmaq naminə qlobal iqtisadi sarsıntılar və dünya ictimaiyyətinin əziyyətləri ilə barışmağa hazır görünür. Gözlənilməz diplomatik sıçrayış baş verməsə, münaqişə uzunmüddətli tükənmə mərhələsinə keçə bilər.
Mənbə: Haqqin.az portalı
Poliqon.info
