Aprelin 20-də Azərbaycanda elektrik enerjisi istehsalında bərpa olunan mənbələrin payının 36,5 faizə çatması enerji balansında diqqətçəkən struktur dəyişikliklərini nümayiş etdirir. Həmin gün üzrə ümumi 64,4 milyon kilovat/saat elektrik enerjisinin 23,5 milyon kilovat/saatının alternativ mənbələr hesabına təmin olunması, xüsusilə su, günəş və külək enerjisinin payının artması ilə müşayiət olunub. Günəş və külək enerjisinin ümumi istehsalda 12 faizlik paya malik olması isə bu seqmentin tədricən sistemli rol qazanmağa başladığını göstərir.
Bu dinamika qlobal enerji transformasiyası fonunda qiymətləndirildikdə daha aydın mənzərə ortaya çıxır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, son illərdə dünyada elektrik enerjisi istehsalında bərpa olunan mənbələrin payı davamlı şəkildə artır və bir çox ölkələrdə bu göstərici 30-40 faiz intervalına yaxınlaşır. Azərbaycanın bir gün üzrə belə yüksək göstəriciyə nail olması isə mövcud potensialın və infrastrukturun müəyyən mərhələdə effektiv istifadə edildiyini göstərir. Bununla yanaşı, qeyd olunan nəticə mövsümi və hidrometeoroloji şərtlərlə də bağlıdır, çünki su elektrik stansiyalarının istehsalda yüksək payı məhz su ehtiyatlarının səviyyəsi ilə birbaşa əlaqəlidir.
Günəş və külək enerjisinin payında müşahidə olunan artım daha uzunmüddətli və strateji xarakter daşıyır. Son illərdə Azərbaycanda bu sahədə həyata keçirilən layihələr, o cümlədən xarici investisiyaların cəlbi və iri həcmli stansiyaların istismara verilməsi enerji portfelinin şaxələndirilməsinə xidmət edir. Xüsusilə Xəzər hövzəsində külək enerjisi potensialının yüksək olması və günəş radiasiyasının əlverişli səviyyədə olması bu istiqamətdə genişlənmə imkanlarını artırır. Qlobal miqyasda bərpa olunan enerji texnologiyalarının maya dəyərinin azalması da bu prosesin iqtisadi səmərəliliyini gücləndirən əsas amillərdən biridir.
Enerji balansında bu cür dəyişikliklər yalnız istehsal strukturuna deyil, həm də makroiqtisadi göstəricilərə təsir edir. Bərpa olunan mənbələrin payının artması daxili qaz istehlakının optimallaşdırılmasına və ixrac potensialının genişlənməsinə şərait yaradır. Bu isə xüsusilə enerji resurslarının beynəlxalq bazarlarda qiymət dəyişkənliyi fonunda əlavə gəlir imkanları formalaşdırır. Eyni zamanda, karbon emissiyalarının azaldılması istiqamətində atılan addımlar Azərbaycanın beynəlxalq iqlim öhdəliklərinə uyğunlaşmasını gücləndirir.
Mövcud göstərici bir günlük nəticə olsa da, ümumi tendensiyanın istiqamətini əks etdirir. Enerji sistemində bərpa olunan mənbələrin payının artması üçün əsas şərt istehsal güclərinin davamlı genişləndirilməsi ilə yanaşı, ötürücü şəbəkələrin modernləşdirilməsi və enerji saxlama texnologiyalarının tətbiqidir. Bu komponentlərin paralel inkişafı bərpa olunan enerjinin payını daha stabil və proqnozlaşdırıla bilən səviyyəyə çatdırmağa imkan verir.
