“Biz tarixdə ən böyük enerji təhlükəsizliyi təhdidi ilə üz-üzəyik” – Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) rəhbəri Fatih Birol cümə axşamı CNBC-yə bildirib.
“Bu gün etibarilə biz gündə 13 milyon barel neft itirmişik” – o, deyib.
Birol bundan əvvəl də İran müharibəsi və Hörmüz boğazının davam edən bağlanmasının “indiyə qədər gördüyümüz ən böyük enerji böhranına” səbəb olacağını xəbərdar etmiş və hökumətləri alternativ enerji mənbələri ilə dayanıqlılıqlarını artırmağa çağırmışdı.
“Ona görə də ilk növbədə nüvə enerjisinin güclənəcəyini gözləyirəm ... Bərpa olunan enerji çox güclü şəkildə artacaq — günəş, külək və digərləri. Mən hesab edirəm ki, elektrik avtomobilləri bundan faydalanacaq,” – o qeyd edib.
Birol əlavə edib ki, alternativ qalıq yanacaqlar da yenidən ön plana çıxa bilər:
“Bəzi ölkələrdə kömürün də artım göstərəcəyini və xüsusilə Asiyanın bəzi böyük ölkələrində yenidən yüksəliş görəcəyini gözləyirəm.”
Həyati əhəmiyyət daşıyan bu dəniz keçidi (Hörmüz boğazı) — müharibədən əvvəl gündə orta hesabla 20 milyon barel neft və neft məhsulunun daşındığı marşrut — hazırda “ikiqat blokada” vəziyyətindədir, İran və ABŞ-ın heç biri gəmilərin boğaza daxil olmasına və ya çıxmasına icazə vermir.
IEA tərəfindən dünyanın “ən mühüm neft tranzit nöqtələrindən biri” kimi təsvir edilən bu boğazın bağlanmasının qlobal iqtisadi artıma təsir edəcəyi, inflyasiyanı artıracağı xəbərdarlığı edilib. Agentlik Avropada yaxın zamanda aviasiya yanacağı çatışmazlığı riskinə diqqət çəkərək bəzi ölkələrdə yaxın həftələr ərzində qıtlıq yarana biləcəyini qeyd edib.
“Avropa aviasiya yanacağının təxminən 75%-ni Yaxın Şərqdəki neft emalı zavodlarından alır və bu, hazırda faktiki olaraq sıfıra düşüb ... Avropa indi ABŞ və Nigeriyadan tədarük almağa çalışır. Əgər əlavə idxal olmasa, Avropada çətinliklər yaşanacaq” – Birol CNBC-yə deyib.
“Ümid edirəm ki, ilk növbədə boğaz açılacaq və oradan ixraclar bərpa olunacaq, lakin Avropada hava səyahətini azaltmaq kimi bəzi tədbirlər görmək də lazım ola bilər,” – o əlavə edib.
32 üzvü olan IEA qlobal enerji təchizatı pozuntularının təsirini azaltmaq üçün mart ayında təcili ehtiyatlardan 400 milyon barel neftin istifadəyə verilməsi barədə razılığa gəlib.
Birol aprelin əvvəlində bildirib ki, IEA ikinci mərhələdə də ehtiyatların istifadəsini nəzərdən keçirə bilər, lakin bu addım böhranı həll etməyəcək, sadəcə müvəqqəti yüngülləşdirmə rolunu oynayacaq: “Bu, yalnız ağrını azaltmağa kömək edir, müalicə deyil. Müalicə Hörmüz boğazının açılmasıdır” – o deyib.
