Bakı, 28 aprel, AZƏRTAC
Son 15 ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Avropa regionundakı ölkələr qrip əleyhinə vaksinasiyada real irəliləyiş əldə edib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, 2026-cı il Avropa İmmunlaşdırma Həftəsi münasibətilə “The Lancet Regional Health – Europe” jurnalında dərc olunmuş yeni bir araşdırma bu irəliləyişin nə qədər qeyri-bərabər olduğunu göstərir.
2008-2009 mövsümündən bəri region üzrə paylanan vaksin dozalarının sayı ikiqat artıb və 2021-2022-ci illərə qədər hər bir üzv dövlət milli qrip peyvəndi proqramı yaradıb. Bu, Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələrini əhatə edən regionu ÜST-nin məqsədinə nail olan altı regiondan birincisi edir.
2022-2023-cü illərdə Avropa regionundakı yüksək gəlirli ölkələr hər 1000 nəfərə orta hesabla 139,9 vaksin dozası vurub. Aşağı-orta gəlirli ölkələrdə bu rəqəm 14,6 doza təşkil edib. Qriplə əlaqəli qlobal miqyasda bütün ölümlərin 70 faizini təşkil edən yaşlı insanlar üçün immunizasiya nisbəti yüksək gəlirli ölkələrdə 55 faiz, aşağı-orta gəlirli ölkələrdə isə cəmi 5 faiz olub.
Mövsümi qrip hər il dünyada 650 minə qədər insanın ölümünə və 5 milyona qədər ağır xəstəliyə səbəb olur.
2003-cü ildə Ümumdünya Səhiyyə Assambleyası yaşlı və yetkin insanlar üçün vaksinasiyanın əhatə dairəsinin 75 faizini hədəf kimi müəyyən edib. İyirmi il sonra bu hədəfə cəmi dörd ölkə - Belarus, Danimarka, İrlandiya və Birləşmiş Krallıq nail olub.
ÜST-nin regional direktoru Hans Klyuge bildirib: “Bu rəqəmlər kimləri qoruduğumuzu və ya geridə qoyduğumuzu aydın şəkildə göstərir və təəssüf ki, bütün bunlar bərabərsizlikdən xəbər verir. Tək bir bölgədə peyvəndlərə çıxışda on dəfə çox olan uçurum Avropa regionundakı hər bir səhiyyə naziri üçün narahatlıq hissi doğurmalıdır. Lakin yaxşı xəbər budur ki, bu problem həll edilə bilər. Bilirik ki, vaksinlərin sərbəst şəkildə əlçatan edilməsi onların istifadəsinə mane olan əsas maneələrdən birini aradan qaldırır. Məlumdur ki, yanlış məlumatlarla mübarizə və ictimai etimadın yaradılması da tələbi stimullaşdırır. Onu da bilirik ki, ölkələr həmin çətinliklə təkbaşına üzləşməli deyil, çünki onlara bu uçurumu aradan qaldırmağa kömək etmək məhz ÜST-Avropa regional təşkilatının işidir”.
Bununla belə, monitorinq məlumatlarında yer alan uçurum ciddi problem olaraq qalır. Regiondakı bütün ölkələr hazırda səhiyyə işçilərinə qrip vaksinini tövsiyə etsələr də, onların üçdə ikisindən az hissəsi peyvəndi həqiqətən almaqları barədə məlumat verir. Bundan əlavə, ölkələrin üçdəbir hissəsindən azı diabet, ürək-damar xəstəlikləri və xərçəng kimi xroniki xəstəlikləri olan insanların - ağır qrip xəstəliyi riski altında olan əhalinin vaksinasiyası barədə məlumat verir.
Klyuge əlavə edib: “Nəyə nail ola biləcəyimizə dair ümidverici dəlillər var. Avropa regionunda yaşlı və yetkinlər arasında qrip vaksinasiyasının səviyyəsi COVID-19 pandemiyasının ilk qış mövsümündə (2020–2021-ci illər) artıb və sonrakı mövsümlərdə də davam edib. Bu tendensiya dünyanın digər bölgələrində müşahidə olunan azalma ilə ziddiyyət təşkil edir”.
Bəzi ölkələr proqramları yenidən qurur. 2025-ci ildə Tacikistan qrip əleyhinə vaksinlərin ilk partiyasını alıb və onları infeksiya riski ən çox olan səhiyyə işçilərinə paylayıb. Ölkə yalnız səhiyyə işçilərinin qorunmasını deyil, həm də səhiyyə sisteminin gələcək pandemiyalara cavab vermək qabiliyyətini təmin etmək üçün 2030-cu ilə qədər vaksin sifarişlərini ikiqat artırmağı planlaşdırır.
