ain.az, Bizimyol portalına istinadən məlumat yayır.
Bəzən təhlükə gözlə görünmür, amma təsiri illərlə insanın həyatına sirayət edə bilir. Radiasiya da məhz belə təhlükələrdəndir. Elə Çernobıl hadisələrində olduğu kimi...
Dünya yenə radiasiya təhlükəsi ilə üz-üzədir. İran ABŞ-İsrail müharibəsinin nəticələrindən biri radiasiya çirklənməsi ola bilər. İranda radiasiya təhlükəsinə qarşı yod tabletlərinin paylanmasına başlanılıb. Bu barədə məlumatı Buşehr Tibb Elmləri Universiteti yayıb. Bildirilib ki, xüsusilə atom elektrik stansiyası ətrafında yaşayan əhali üçün bu tədbir prioritetdir. Ümumilikdə, bölgədə 180 min ədəd yod tableti paylanıb.
Bu kimi hallar baş verəndə ən çox adı çəkilən vasitələrdən biri kalium yodid, yəni yod tabletləridir. Amma bu dərmanın nə vaxt və necə qəbul olunmalı olduğunu çox vaxt yanlış başa düşürük və onun gündəlik qida ilə qarışdırılması yanlışdır.
Ən vacib məqam budur ki, yod tableti profilaktika üçün, yəni “ehtiyat üçün” qəbul edilmir. Onu yalnız dövlət səhiyyə qurumları rəsmi göstəriş verdiyi halda istifadə etmək lazımdır, çünki bu preparatın qoruyucu təsiri zamanla birbaşa bağlıdır. KI tabletlərini düzgün vaxtda qəbul etmək lazımdır. Ən yaxşı halda radiasiya riski başlamazdan əvvəl və ya dərhal sonra, çünki gecikmə, məsələn 24 saatdan sonra qəbul edildikdə qoruma artıq təmin etmir.
Yod tableti tiroid vəzini qorumaq üçün istifadə olunur. Sadə dildə desək, bu tablet sabit, zərərli olmayan yodla tiroidi doldurur ki, radioaktiv yodu qəbul etməsin. Bu, radioaktiv yodun tiroiddə yığılmasının qarşısını alır və uzun müddətli xərçəng riskini azaldır. Halbuki yod tableti bədənin digər hissələrini radiasiyadan qorumur, yalnız tiroidi qorumaq üçündür və radioaktiv yoddan başqa radiasiya növlərinə təsiri yoxdur.
Doza məsələsi də olduqca vacibdir. Hər kəs eyni miqdarda qəbul etməməlidir, doza yaşa görə dəyişir və buna mütləq əməl olunmalıdır. Bir doza adətən 24 saatlıq qoruma verir və yalnız rəsmi təlimat olduqda əlavə doza tələb olunur. Uşaqlar bu məsələdə ən həssas qrup sayılır, çünki radiasiyanın təsiri daha ağır ola bilər və onların qorunması prioritet hesab olunur. Yenidoğulmuşlara yalnız bir dəfə verilir və mütləq həkim nəzarəti lazımdır. Hamilə və əmizdirən qadınlar da yalnız rəsmi göstərişlə KI qəbul etməlidirlər.
Süfrə duzunda olan yodun bu vəziyyətdə nə qədər təsiri var?
Gündəlik istifadə etdiyimiz süfrə duzu yodlaşdırılmış ola bilər, yəni sağlamlıq üçün lazım olan yodu əhatə edir. Amma bu duzdakı yod miqdarı radiasiya təhlükəsinə qarşı qoruma təmin edəcək səviyyədə deyil. Süfrə duzu həyatımızda tiroid funksiyasının normal işləməsi üçün faydalıdır, lakin radiasiya zamanı tiroidi bloklamaq üçün lazım olan yod miqdarı çox daha yüksəkdir və yalnız rəsmi təsdiqli KI tabletlərindəki kimi qəbul edilməlidir.
Oxşar şəkildə, apteklərdə satılan adi yod tərkibli vitamin və suplementlər də radiasiya təhlükəsinə qarşı qoruyucu deyil. Bu məhsullar gündəlik yod ehtiyacını ödəmək üçündür və radiasiya hadisələrində istifadə üçün nəzərdə tutulmayıb. Belə əlavələr radiasiya zamanı təhlükəsiz qoruma yaratmır və yanlış olaraq əvəz kimi qəbul edilməməlidir.
Yan təsirlərə gəldikdə, düzgün dozada qəbul edildikdə ciddi problemlər nadir hallarda olur. Bəzən yüngül allergiya, səpgi və ya mədə narahatlığı meydana çıxa bilər. Yaş artdıqca bu risk bir qədər yüksələ bilər və yaşlılarda, xüsusən də əvvəlcədən tiroid xəstəliyi olanlarda ehtiyatlı olmaq vacibdir.
Ən sonda, bir həqiqəti unutmaq olmaz. Yod tableti təkbaşına qoruyucu deyil. Yod yalnız digər tədbirlərlə — sığınacaqda qalmaq, çirklənmiş qidadan uzaq durmaq və lazım gəldikdə təxliyə ilə birlikdə effektiv olur. Belə hallarda ən doğru addım panikaya qapılmaq yox, rəsmi qurumların verdiyi təlimatlara dəqiq əməl etməkdir.
İradə Cəlil, Bizimyol.info
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
