“Avropa Parlamentinin ölkəmiz haqqında qərəzli qətnamələr qəbul etməsi yolverilməzdir. Məsələ ilə bağlı Milli Məclisin qəbul etdiyi qərar tamamilə doğru və məntiqlidir. Bakının reaksiyası ilk növbədə milli ləyaqətin və beynəlxalq hüququn müdafiəsidir”.
“İki sahil” xəbər verir ki, bu fikirləri Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva deyib.
Deputat bildirib ki, Avropa İttifaqı daxilində institusional və siyasi parçalanma mövcuddur və müxtəlif strukturlar eyni məsələlərə tez-tez ziddiyyətli yanaşmalar sərgiləyir. Azərbaycan öz mövqeyini yalnız Aİ-nin rəsmi institutlarına deyil, həm də Avropa Parlamenti daxilində sistemli şəkildə qərəzli və ideoloji gündəliyi irəli sürən siyasi qruplara ünvanlayır. Bu qruplar parlament mexanizmlərindən istifadə edərək regionda real maraq balansını əks etdirməyən və beynəlxalq hüquqi reallıqları nəzərə almayan qətnamələrin qəbuluna nail olurlar. Nəticədə, Avropa İttifaqı vahid və neytral aktor kimi çıxış etmək qabiliyyətini itirir. Aİ-nin praqmatik maraqları — enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları və Cənubi Qafqazda sabitlik — ayrı-ayrı institutların siyasiləşmiş mövqeləri ilə ziddiyyət təşkil edir. Bu isə Aİ-yə etibarlı tərəfdaş kimi olan inamı zəiflədir. Bakının sərt reaksiyası məhz belə institusional disfunksiyanın qəbuledilməzliyinə yönəlmiş siqnaldır. Azərbaycan açıq şəkildə bildirir ki, Aİ-nin xarici siyasəti dar lobbi maraqları əsasında formalaşarsa, bu, onun regiondakı vasitəçi və tərəfdaş rolunun aşınmasına gətirib çıxaracaq.
Millət vəkilinin sözlərinə görə, ərazi bütövlüyü, dövlətin daxili quruluşu və reinteqrasiya prosesləri kimi məsələlər Azərbaycan tərəfindən yalnız daxili yurisdiksiya çərçivəsində qiymətləndirilir. Bununla yanaşı, Azərbaycan diplomatiyada kompromis imkanlarını tamamilə istisna etmir. Lakin kompromis yalnız qarşılıqlılıq prinsipi əsasında mümkündür. Təhlükəsizlik və suverenlik kimi məsələlərdə birtərəfli güzəştlər artıq qəbul edilən model deyil. Beləliklə, “praqmatik bərabərlik” modeli formalaşır: Aİ ilə əməkdaşlıq davam edir, lakin bu əməkdaşlıq aydın müəyyən edilmiş sərhədlər çərçivəsində qurulur. Bu isə o deməkdir ki, hər hansı siyasi təzyiq və ya kənardan interpretasiya cəhdlərinə sistemli və əsaslandırılmış cavab veriləcək.
Deputat hesab edir ki, Azərbaycanın “qırmızı xətləri” suverenlik, ərazi bütövlüyü və daxili yurisdiksiya prinsiplərinin kəsişdiyi nöqtədə müəyyən olunur. Bu kateqoriyalar fundamental xarakter daşıyır və heç bir halda xarici təzyiq və ya siyasi interpretasiya predmetinə çevrilə bilməz. Postmünaqişə reallığını, ərazi bütövlüyünün bərpasının legitimliyini və ya daxili prosesləri şübhə altına alan istənilən bəyanat və ya addım bu “qırmızı xəttin” aşılması kimi qiymətləndirilir. Bu baxımdan, Bakının reaksiyası situativ deyil, sistemli xarakter daşıyır. Avropa İttifaqı Azərbaycanı enerji, logistika və regional təhlükəsizlik sahəsində mühüm tərəfdaş kimi görür. Bu səbəbdən Avropa strukturlarının ritorikasının kəskinləşməsi Aİ-nin öz strateji maraqları üçün də risklər yaradır.
“Hazırkı mərhələdə enerji və təhlükəsizlik kimi əsas əməkdaşlıq istiqamətlərinin radikal şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsi ehtimalı yüksək deyil. Bu sahələr dərin qarşılıqlı maraqlara əsaslanır və həm Azərbaycan, həm də Aİ üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Lakin siyasi fon etimad səviyyəsinə birbaşa təsir göstərir. Əgər siyasiləşmiş qərarlar və qərəzli ritorika artan xətt üzrə davam edərsə, bu, ilk növbədə institusional əməkdaşlıq formatlarının tədricən yenidən qiymətləndirilməsinə gətirib çıxara bilər”,-deyən Sevinc Fətəliyeva əlavə edib ki, Azərbaycan artıq xarici iqtisadi və siyasi əlaqələrini fəal şəkildə şaxələndirir. Nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, digər regionlarla əməkdaşlığın genişlənməsi və tərəfdaşlıq coğrafiyasının artması alternativ imkanları gücləndirir və asılılıq səviyyəsini azaldır. Bu kontekstdə Aİ ilə əməkdaşlığın gələcəyi bəyanatlardan deyil, real davranışdan asılı olacaq. Əgər tərəfdaşlıq praqmatizm və suverenliyə hörmət prinsipləri üzərində qurularsa, strateji əməkdaşlıq davam edəcək. Əks halda, Azərbaycan xarici siyasətini yeni reallıqlara uyğun şəkildə adaptasiya edərək siyasi riskləri minimuma endirəcək.
Deputat deyib ki, Milli Məclisin Avropa Parlamentinin qərəzli qətnaməsinə verdiyi kəskin reaksiya sadəcə situativ bir etiraz deyil, Azərbaycanın xarici siyasətində illərdir toplanan "etimad böhranının" institusional partlayışıdır: “Bu reaksiya göstərir ki, Bakı artıq Avropa institutları ilə münasibətlərdə subyektiv tərəfdaşlıq modelindən tamamilə imtina edərək, milli maraqların mütləq üstünlüyünə əsaslanan "bərabərhüquqlu subyekt" modelinə keçid edib. Parlamentin nümayiş etdirdiyi bu mövqe Brüsselə göndərilən aydın bir ismarıcdır: Azərbaycanın suverenliyi və daxili işləri hər hansı bir iqtisadi dividend və ya siyasi "tərif" müqabilində müzakirə mövzusu ola bilməz”. Sevinc Fətəliyeva bu kontekstdə ən bariz nümunə kimi Azərbaycanın Avropa Şurası Parlament Assambleyasında (AŞPA) öz fəaliyyətini dayandırmasını göstərib. AŞPA-dakı fəaliyyətin dondurulması Bakının artıq dialoq pərdəsi altında həyata keçirilən təzyiqlərə dözmək niyyətində olmadığını və ədalətsiz şərtlər daxilində hər hansı bir "əməkdaşlıq formatını" asanlıqla qurban verə biləcəyini nümayiş etdirdi.
“Milli Məclisin son reaksiyası da bu strateji xəttin davamıdır və Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin fundamental şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsinin anonsudur. Əgər Avropa Parlamenti və digər strukturlar Ermənistandakı revanşist qüvvələri dəstəkləməklə regionda sülh prosesini sabotaj etməyə davam edərlərsə, Azərbaycan Aİ ilə enerji və təhlükəsizlik kimi sahələrdəki əməkdaşlıq səviyyəsini də siyasi münasibətlərin mövcud durumuna uyğunlaşdıracaq. Bakı nümayiş etdirir ki, enerji təhlükəsizliyi sahəsindəki "etibarlı tərəfdaş" statusu heç bir halda Avropanın ölkəmizə qarşı apardığı qaralama kampaniyalarına sükutla yanaşmaq öhdəliyi yaratmır. Əgər Avropa tərəfi Azərbaycanı strateji tərəfdaş kimi qoruyub saxlamaq istəyirsə, bu, yalnız ölkəmizin daxili qərarlarına, sərhədlərinə və regionda formalaşdırdığı yeni ədalətli nizamına mütləq hörmət çərçivəsində mümkün ola bilər”,-deyə millət vəkili vurğulayıb.
