Cənubi Amerikada ən qeyri-adi vəhşi pişiklərdən biri yaşayır. Uzun bədənli, qısa ayaqlı və incə quruluşlu bu heyvan zahirən su samurunu və ya gəlincəyi xatırladır. Bəzən ona “su samuru pişiyi” də deyilir.
Hit.az xəbər verir ki, əslində isə bu yırtıcı pişiklər fəsiləsinə aiddir və pumanın yaxın qohumudur. Yaquarundi (jaguarundi) təkcə görünüşü ilə deyil, davranışı ilə də fərqlənir: bir çox digər pişiklərdən fərqli olaraq günün işıqlı vaxtında daha aktiv olur.
Yaquarundinin təbii arealı Meksikanın şimalından Mərkəzi Amerika vasitəsilə Cənubi Amerikanın böyük hissəsinə qədər uzanır. Tarixən ABŞ-nin Texas ştatının cənubunda da rast gəlinib, lakin hazırda bu növün ABŞ ərazisində yox olduğu hesab olunur.
“Discover Wild Life” nəşrinə görə, yaquarundi müxtəlif mühitlərə asanlıqla uyğunlaşa bilir. O, meşələrdə, səhralarda, kolluqlarda, savannalarda və manqrov bataqlıqlarında yaşayır. Açıq ərazilərdə sıx bitki örtüyü olan yerlərə üstünlük verir və çox vaxt su mənbələrinə yaxın ərazilərdə müşahidə olunur. Dəniz səviyyəsindən 3200 metr yüksəkliklərdə də qeydə alınıb.
Yetkin yaquarundilər 4,5–9 kq çəkiyə malik olur, erkəklər adətən dişilərdən iri olur. Onların uzunsov bədəni, nisbətən qısa ayaqları, kiçik yastı başı və uzun quyruğu var. Bu quruluş onlara alçaq və çevik siluet verir.
Xəzləri adətən birrənglidir və üç əsas çalarda olur: qəhvəyi-qara, boz və sarımtıl-qırmızı. Bala pişiklərdə müvəqqəti ləkələr ola bilər, lakin böyüdükcə bu ləkələr itir.
Ad oxşarlığına baxmayaraq, yaquarundi yaquardan çox puma ilə daha yaxındır. O, “puma xətti” adlanan qədim pişik təkamül qrupuna daxildir.
Yaquarundi çevik yırtıcıdır və əsasən kiçik heyvanlarla qidalanır. Onun rasionuna gəmiricilər, sürünənlər, qurbağalar, həşəratlar, yer quşları və bəzən balıqlar daxildir. İmkan olduqda dovşan, zirehli heyvanlar və ev quşlarını da ovlaya bilir.
Bu pişik əsasən yerüstü həyat tərzi keçirir, lakin ağaclara da dırmaşa bilir. Uzun quyruğu ona tarazlığı saxlamağa kömək edir. O, həmçinin üzməyi bacarır və çayları keçdiyi müşahidə olunub.
Yaquarundi adətən tək yaşayır, lakin bəzən cütlər və ya bala ilə dişi fərdlər görünə bilər. Gün ərzində 7 km-ə qədər məsafə qət edə bilir.
Digər kiçik pişiklərdən fərqli olaraq səsli heyvandır: alimlər onun ən azı 13 fərqli səs çıxardığını qeydə alıblar. Bunlara mırıltı, fit, cikkildəmə və hətta quş səsinə bənzər səslər daxildir.
Dişilər ildə bir neçə dəfə çoxala bilir, buna görə xüsusi çoxalma mövsümü yoxdur. Hamiləlik təxminən 70–75 gün davam edir və dişi 1–4 bala doğur.
Balalar ilk həftələrdə ləkəli olur, bu isə kamuflyaj funksiyası daşıyır. 4–5 həftədən etibarən bərk qida qəbul etməyə başlayırlar. Cinsi yetkinliyə 1–3 yaş arasında çatırlar. Orta ömürləri 10–20 ildir.
Beynəlxalq səviyyədə bu növ “narahatlıq doğurmayan” kateqoriyaya daxil edilsə də, bəzi regionlarda populyasiya azalır. Əsas səbəb yaşayış mühitinin itirilməsidir.
Xüsusilə Braziliyada sənaye kənd təsərrüfatının genişlənməsi savannaları dəyişdirərək yaquarundi üçün təhlükə yaradır. Bundan başqa, insanlar tərəfindən ovlanma və ev quşlarına hücum səbəbilə təqib də mövcuddur.
Qeyd olunur ki, Cənubi Amerikada vəhşi təbiətdə yaquarların sayı 100-dən azdır. Buna görə zooparklarda doğulan balalar belə növün qorunması üçün vacib hesab olunur və bəzi fərdlər yenidən təbiətə buraxılır.
Samir
