Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçıları bir sıra ruhi xəstəliklərin sirkad ritm pozuntuları ilə əlaqəli olduğunu sübut ediblər. Məsələn, bunlara narahatlıq pozuntuları, şizofreniya və autizm daxildir.
Medicina.az xəbər verir ki, Şizofreniya, narahatlıq pozuntusu, Turet sindromu və autizm kimi ruhi xəstəliklərin ortaq cəhətləri az görünür və hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri var.
Lakin, bu və bir çox oxşar ruhi sağlamlıq problemlərini əlaqələndirən bir amil var:orqanizmin daxili, təbii sirkad ritm pozuntuları. Tədqiqatın müəllifləri bu pozuntuların əhəmiyyətli sayda ruhi pozuntuda ortaq bir xüsusiyyət hesab edilə biləcəyini fərz edirlər. Bu pozuntunun daha ətraflı öyrənilməsi bu pozuntuların müalicəsini yaxşılaşdırmağa kömək edəcək.
Sirkad ritmlər ibtidai molekullardan tutmuş insanlara qədər bütün canlı sistemlər üçün vacibdir.
Təhlillər göstərir ki, sirkadian ritm pozuntuları bütün psixi pozuntular spektrini əhatə edən bir amil hesab olunur. Əvvəllər bu hipotezi molekulyar səviyyədə sınaqdan keçirməkdə çətinliklər var idi, lakin belə bir əlaqə üçün kifayət qədər dəlil tapılıb.
Sirkad ritm pozuntuları xərçəngə səbəb olur
Yuxu problemləri sirkad ritm pozuntularının xarakterik əlamətlərindən biridir.
Tədqiqatın diqqəti DEHB, autizm və bipolyar pozuntu kimi xəstəliklərə yönəlsə də, alimlər inanırlar ki, psixi sağlamlıq problemləri ilə sirkadian ritm pozuntuları arasındakı əlaqə obsesif-kompulsiv pozuntu, anoreksiya nervoza, bulimiya, yemək pozuntuları və hətta Parkinson xəstəliyi də daxil olmaqla bir çox digər psixi sağlamlıq problemlərinə də şamil edilə bilər. Sirkad ritmlər gecə-gündüz bütün bədən fəaliyyətimizdən məsuldur və gündüz-gecənin gündəlik dövrü ilə sinxronlaşdırılır.
Aygün Musayeva
