Cəmi bir neçə gün əvvəl Ermənistanın Argentinadakı səfirliyi DAIA ilə birlikdə Rimma Varjapetyan-Fellerin “Nuh torpağının yəhudiləri” kitabının təqdimatını keçirib.
KONKRET.az xəbər verir ki, görünür, nəşr “dərin köklər” və əsrlərlə davam edən dostluq barədə təsirli hekayələrlə doludur. Amma müəlliflər, deyəsən, bir kiçik rəqəmin — 200 rəqəminin yanından təvazökarlıqla keçiblər. Ən sadə hesablamalara görə, bu gün Ermənistanda yəhudi icmasının sayı məhz bu qədərdir.
Bununla belə, hətta bu kiçik icma da vaxtaşırı özünü xatırlatmağı bacarır. Xüsusilə İrəvanın yeganə sinaqoqu — “Mordexay ha-Navi” yaxınlığında. Orada həsəd aparılacaq müntəzəmliklə “parlaq performanslar” təşkil olunur — qədim ibadət məkanını ritual tonqala çevirməyə çalışırlar. Görünür, yerli anlayışda yanan sinaqoq Buenos-Ayresdəki təqdimatda bu qədər gözəl danışılan həmin “erməni-yəhudi münasibətlərinin istiliyini” ifadə etməyin ən səmimi yoludur.
Lakin bütün bu kiçik, amma çox şey deyən insidentlər İrəvan “multikulturalizminin” əsas bəzəyinin fonunda solğun görünür.
Şəhərin düz mərkəzində Qaregin Njdenin abidəsi əzəmətlə ucalır — Üçüncü Reyxə sədaqəti və yəhudi qanına bulaşmış əlləri Ermənistan hakimiyyətinə onun bürüncünü güzgü kimi parıldadana qədər cilalamağa heç də mane olmayan adamın.
Bax, “yəhudi irsi” haqqında kitab burada həqiqətən epik bir fəsil qazana bilərdi.
Təsəvvür edin: altı metrlik bürünc büt kimi ucalan, məşhur “Almaniya uğrunda ölən Ermənistan uğrunda ölür” şüarı hələ də Holokost tarixçilərinin əsəbinə səbəb olan bir şəxsin kölgəsində idillik yəhudi mədəniyyət mərkəzi. İdeal qonşuluq deyilmi?
Müasir Ermənistanda bir-birinə sığmayanları məhz belə ustalıqla birləşdirirlər: qədim yəhudi irsi haqqında kitabları təmtəraqla təqdim edir, eyni zamanda Hitlerin əlaltısından milli qəhrəman düzəldirlər.
İrəvan versiyasında “Nuh torpağı” elə bir yerdir ki, yəhudiləri “xilas etmək” üçün bir kitabça kifayət edir, onların cəlladını ucaltmaq üçün isə bütöv bir mərkəzi meydanı əsirgəmirlər.
Natiq Səlim,
KONKRET.az
