Texnologiyanın sürətli inkişafı əmək bazarında ciddi dəyişikliklər yaradır.
Süni intellekt, robot texnologiyaları və avtomatlaşdırma sistemi bir çox ənənəvi peşələri risk altına salır.
“Cebheinfo.az” -ın araşdırmasına görə, dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da yaxın illərdə bəzi sahələrə tələbat azalacaq, bəzi yeni peşələr isə ön plana çıxacaq.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, gələcəyin əmək bazarında ən vacib üstünlüklər texnologiyaya uyğunlaşmaq, yaradıcılıq və analitik düşüncə olacaq. Son illər süni intellekt sistemləri mətn yazmaq, məlumat analiz etmək, şəkil hazırlamaq və müştəri xidmətlərini idarə etmək imkanına sahib olub.
Bu isə bir çox sahədə insan əməyinə olan ehtiyacı azaldır. Artıq bir sıra şirkətlər xərcləri azaltmaq üçün avtomatlaşdırılmış sistemlərdən istifadə edir. Marketlərdə özünəxidmət kassalarının artması, bank tətbiqlərinin inkişafı və çatbotların yayılması bunun əsas nümunələrindən hesab olunur.
Ekspertlərə görə, yaxın illərdə ən çox risk altında olacaq peşələr kassirlər, çağrı mərkəzi operatorları, sadə mühasibat işçiləri, məlumat daxil edən əməkdaşlar, ənənəvi katibə işi, bank xidmətlərinin bəzi sahələri, sadə dizayn və montaj işləri, eləcə də tərcümənin bəzi istiqamətləri olacaq.
Bu peşələrdə çalışan insanların bir hissəsinin gələcəkdə yeni bacarıqlar öyrənməsi vacib ola bilər. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, əksər peşələr tam yox olmayacaq, sadəcə forma dəyişəcək.
Məsələn, müəllim peşəsi qalacaq, amma rəqəmsal texnologiyalarla işləmə bacarığı əsas tələb olacaq. Jurnalistika da davam edəcək, lakin süni intellektdən istifadə edə bilən jurnalistlər daha üstün mövqedə olacaqlar. Bu isə göstərir ki, gələcəkdə insanlar bir neçə dəfə peşə dəyişmək məcburiyyətində qala bilərlər.
Proqnozlara görə, yaxın illərdə ən çox tələbat olacaq sahələr sırasında süni intellekt mütəxəssisi, kibertəhlükəsizlik mütəxəssisi, data analitik, robot texnikası mühəndisi, psixoloq və mental sağlamlıq mütəxəssisi, yaşıl enerji mühəndisi, rəqəmsal marketinq və sosial media mütəxəssisi yer alacaq.
Xüsusilə rəqəmsallaşmanın sürətlənməsi bu sahələrə marağı artırır. Azərbaycanda da əmək bazarında dəyişiklik hiss olunur. Son illərdə xüsusilə IT sahəsinə maraq ciddi şəkildə artıb. Bir çox gənc proqramlaşdırma, kibertəhlükəsizlik və dizayn istiqamətlərinə yönəlir.
Dövlət və özəl sektorda rəqəmsallaşma sürətləndikcə texnologiya bilən işçilərə ehtiyac daha da artır. Digər tərəfdən isə bəzi ənənəvi peşələrdə iş imkanlarının azalması müşahidə olunur.
Ekspertlərin fikrincə, gələcəkdə yalnız diplom kifayət etməyəcək. Daim yeni bacarıqlar öyrənmək əsas şərtlərdən biri olacaq. Araşdırmalara görə, gələcəyin əmək bazarında xarici dil bilikləri, süni intellektlə işləmə bacarığı, analitik düşüncə, yaradıcılıq, komanda işi, problemləri həll etmə qabiliyyəti və rəqəmsal savadlılıq daha vacib sayılacaq.
Texnologiyanın inkişafı bəzi peşələri zəiflətməklə yanaşı yeni imkanlar da yaradır. Gələcəkdə uğur qazanmaq üçün insanların dəyişən dünyaya uyğunlaşması, yeni bacarıqlar öyrənməsi və texnologiyadan düzgün istifadə etməsi vacib olacaq.
Ekspertlər hesab edir ki, yaxın illərdə ən böyük üstünlük dəyişikliklərə tez uyğunlaşa bilən insanlarda olacaq.
