ABŞ və Çin liderləri Pekində keçirilən görüşlərə fərqli baxışlarla yanaşıblar və tərəflər yekunda konkret nəticə əldə etməyiblər...
The Wall Street Journal qəzeti, ABŞ
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin arasında keçirilən sammitin ikinci günü danışıqların real razılaşmalara gətirib çıxarıb-çıxarmayacağı baxımından mühüm sınaq hesab olunub.
Tərəflər sammitin yekun gününə hadisələrin tamamilə fərqli interpretasiyası ilə daxil olublar. Xarici görünüşdə nümayiş etdirilən dostluq və təmtəraq arxasında isə ABŞ və Çin arasında münasibətlərin mahiyyəti və tərəflərin sammitdən gözləntiləri ilə bağlı ciddi fikir ayrılıqları gizlənib.
Trampın Pekindən ayrıldığı vaxta qədər tərəflər arasında heç bir konkret razılaşma əldə olunmayıb.
Görüşlərin ilk günü ilə bağlı yayımlanan rəsmi açıqlamalarda açıq ziddiyyətlərdən yayınmağa çalışılsa da, Ağ Evin və Pekinin təqdim etdiyi mənzərə bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənib. Ağ Ev görüşü əsasən ticarət münasibətlərinin yenidən işgüzar əsasda qurulması kimi təqdim edib.
Pekin isə sammiti “strateji sabitlik” adlandırdığı uzunmüddətli sistemin qurulmasına doğru ilk addım kimi xarakterizə edib. Çin rəhbərliyi bununla Tramp administrasiyasının prezidentlik müddətinin sonuna qədər və daha sonrakı dövrdə Vaşinqtonun davranışlarını daha proqnozlaşdırılan hala gətirməyə çalışır.
Çin tərəfinin açıqlamalarında fikir ayrılıqlarının idarə olunması, rəqabətin sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsi və ümumilikdə sabit münasibətlər sisteminin qurulmasının vacibliyi xüsusi vurğulanıb. Pekin bununla Çinə qarşı daha sərt mövqenin tərəfdarı olan qüvvələrə qarşı strateji konsepsiya formalaşdırmağa çalışır.
Bu yanaşma fərqi Si Cinpinin Trampın prezidentlik müddətinin sonuna qədər hansı xətti izləmək istədiyini açıq şəkildə göstərir. Çin lideri ABŞ-ni açıq şəkildə müəyyən məhdudiyyətlərə əməl etməyə məcbur etməyə çalışır. Bunlara gözlənilməz tariflərin tətbiq olunmaması, qəfil sanksiyaların verilməməsi və Pekinin “qırmızı xətlər” hesab etdiyi məsələlər üzrə təxribat xarakterli addımların atılmaması aiddir.
Pekin üçün bu yanaşma həm də daxili siyasi baxımdan əlverişli hesab olunur. Çin iqtisadiyyatı zəif istehlak, artıq istehsal gücü, daşınmaz əmlak sektorundakı problemlər və maliyyə çətinlikləri ilə üzləşdiyi bir dövrdə, Si Cinpin ABŞ ilə münasibətlərin stabilləşməsini daxildə artan narazılığa qarşı balans elementi kimi təqdim etməyə çalışır.
Sammit çərçivəsində Tayvan məsələsi Si Cinpinin ən sərt və birbaşa mesajlarından biri olub. Analitiklərin fikrincə, Pekin Tayvan mövzusunu ABŞ-Çin münasibətlərinin əsas elementi kimi ön plana çıxararaq iki supergüc arasında münasibətlərin şərtlərini müəyyənləşdirməyə çalışır.
Poliqon.info
