WUF13-ün açılış günü qlobal urban siyasətin yeni mərhələyə keçdiyini göstərən əsas siyasi və konseptual platforma kimi yadda qaldı
.Forumun ilk sessiyaları təkcə rəsmi çıxışlarla deyil, həm də şəhərlərin gələcək inkişaf modelinə dair strateji yanaşmaların sərgilənməsi ilə diqqət çəkdi. Açılışın ümumi tonu bir daha təsdiqlədi ki, şəhərlər artıq yalnız inzibati və iqtisadi vahid deyil, qlobal risklərin və həllərin mərkəzi aktorudur.
Şəhərlər qlobal gündəmin mərkəzində
Açılış mərasimində formalaşan əsas fikir ondan ibarət idi ki, XXI əsrin əsas çağırışları şəhərlərdə cəmlənir. Mənzil böhranı, sürətli urbanizasiya, sosial bərabərsizlik və iqlim dəyişiklikləri kimi problemlər artıq ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, ümumi qlobal sistemin idarəetmə məsələsinə çevrilib. Bu baxımdan şəhərlər həm problem yaradan, həm də həll istehsal edən strukturlar kimi çıxış edir.
Çıxışlarda xüsusilə vurğulanan məqamlardan biri “şəhər hüququ” konsepsiyası oldu. Bu yanaşma şəhərin sadəcə fiziki məkan deyil, sosial ədalətin təmin olunduğu bir sistem olduğunu ön plana çıxarır. Yəni vətəndaşın şəhərdən istifadəsi, xidmətlərə çıxışı və bərabər imkanlara malik olması artıq urban siyasətin əsas indikatorlarından biri kimi qəbul edilir.
Mənzil və sosial ədalət gündəliyi
Açılışın ən mühüm istiqamətlərindən biri mənzil təminatı problemi oldu. Sürətli urbanizasiya nəticəsində xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə mənzil əlçatanlığı ciddi sosial gərginlik yaradır. Çıxışlarda qeyd olundu ki, yalnız tikinti həcminin artırılması deyil, eyni zamanda sosial mənzil modellərinin genişləndirilməsi və dövlət–özəl tərəfdaşlığının gücləndirilməsi vacibdir.
Bu yanaşma göstərir ki, şəhərsalma artıq yalnız infrastruktur layihəsi deyil, sosial siyasətin əsas komponentinə çevrilir. Mənzil məsələsi isə birbaşa sosial sabitlik və iqtisadi balansla əlaqələndirilir.
İqlim dəyişiklikləri və dayanıqlı şəhərlər
Açılış sessiyalarında iqlim dəyişikliyi məsələsi xüsusi yer aldı. Şəhərlərin karbon emissiyalarında əsas paya sahib olması onların ekoloji transformasiya prosesində mərkəzi rol oynamasını zəruri edir. Dayanıqlı şəhər modeli artıq gələcək plan deyil, cari siyasətin prioritet istiqamətidir.
Yaşıl infrastrukturun genişləndirilməsi, enerji səmərəli binaların təşviqi və “ağıllı nəqliyyat” sistemlərinin tətbiqi kimi yanaşmalar şəhərlərin iqlim adaptasiyasının əsas elementləri kimi təqdim olundu. Bu, urban inkişafın ekoloji məsuliyyətlə daha sıx inteqrasiyasını göstərir.
Rəqəmsallaşma və “ağıllı şəhər” yanaşması
Forumun açılışında texnologiyanın rolu ayrıca vurğulandı. Rəqəmsal idarəetmə sistemləri, məlumat əsaslı planlama və süni intellekt dəstəkli xidmət modelləri şəhərlərin gələcək idarəetmə strukturunun əsas komponentləri kimi təqdim edildi.
Bu tendensiya göstərir ki, şəhərlərin idarə olunması artıq ənənəvi inzibati mexanizmlərdən çıxaraq data və texnologiya əsaslı sistemlərə keçir. Nəticədə qərarvermə daha çevik, daha dəqiq və daha şəffaf xarakter alır.
Qlobal əməkdaşlıq və yeni urban diplomatiya
Açılış mərasiminin digər mühüm mesajı şəhərsalmanın qlobal əməkdaşlıq tələb etməsidir. Urban problemlər sərhəd tanımadığı üçün həllər də beynəlxalq koordinasiya tələb edir. Bu, “urban diplomatiya” anlayışının daha da güclənməsinə işarədir.
Şəhərlər arasında təcrübə mübadiləsi, regional əməkdaşlıq platformaları və beynəlxalq urban layihələr artıq qlobal idarəetmə sisteminin vacib hissəsinə çevrilir.
WUF13-ün açılış günü göstərdi ki, şəhərlərin gələcəyi üç əsas ox üzərində formalaşır: sosial ədalət, iqlim dayanıqlığı və rəqəmsal transformasiya. Bu üçlük yalnız urban siyasətin deyil, bütövlükdə qlobal inkişaf modelinin yeni əsasını təşkil edir. Açılış mərhələsi həm konseptual, həm də siyasi baxımdan bir mesaj verdi: şəhərlər artıq gələcəyin laboratoriyası deyil, gələcəyin özüdür.
Əli Hüseynov,
Bakıvaxtı.az
