İranın Hörmüz boğazı altından keçən internet kabelləri üçün ödəniş almağı planlaşdırdığına dair məlumatlar narahatlıq doğurub. Ötən həftə İranın dövlətə məxsus media qurumları Tasnim və Fars, Tehranın kabellərdən istifadə etmək istəyən ABŞ texnologiya şirkətlərindən ödəniş alaraq Boğaz üzərində nəzarətini artıra biləcəyini bildiriblər.
Hafta.az yazır ki, İran hərbi sözçüsü İbrahim Zülfiqari də ötən həftə X-link-də yayımlanan bir paylaşımda "İnternet kabelləri üçün ödəniş alacağıq" deyib.
“The Guardian”ın məlumatına görə, boğazın altında ən azı yeddi kabel var. Bunların bir çoxu Körfəz ölkələrində həyata keçirilən böyük süni intellekt infrastruktur investisiyaları üçün vacibdir.
Tasnimin hesabatında Meta, Google, Amazon və Microsoft kimi texnologiya nəhənglərinə sualtı kabellər üçün ödəniş almaq, bu şirkətlərin İran qanunlarına uyğun fəaliyyət göstərməsini tələb etmək və kabellərin təmiri və texniki xidməti üçün inhisarçılıq etmək və ödəniş almaq təklif olunur.
Bu üçtərəfli strategiyanın "Hörmüz boğazını qanuni sərvət yaratmaq üçün strateji mərkəzə çevirmək" üçün istifadə edildiyi iddia edilir.
Təhlillərə görə, 1982-ci il BMT-nin Dəniz Hüququ haqqında Konvensiyasının 34-cü maddəsi hüquqi əsas kimi göstərilə bilər. Buna əsasən, İran kabellərin keçdiyi dəniz dibinin bir hissəsini öz ərazisi elan edə və ödəniş tələb edə bilər.
Digər tərəfdən, CNN-in təhlili göstərir ki, İran Amerika şirkətlərini öz qanunlarına riayət etməyə məcbur edə bilməyəcək. ABŞ sanksiyaları səbəbindən şirkətlərə İrana ödəniş etmək qadağandır. Buna görə də şirkətlər İranın açıqlamalarını ciddi siyasət deyil, sadəcə güc nümayişi kimi qəbul edə bilərlər.
Bundan əlavə, ekspertlər Hörmüz boğazı altından keçən kabellərin əksəriyyətinin İranda bitmədiyini qeyd edərək, Tehranın ödəniş tələb etmək üçün heç bir hüquqi əsasının olmadığını bildirirlər.
İranın sualtı kabellərini kəsməsi ehtimalı da müzakirə olunan ssenarilər arasındadır.
Amerika internet monitorinq şirkəti Kentukkidən Duq Madori bunun "intihar missiyası" olacağını deyir. Ekspert qeyd edir ki, İranın kabelləri gizli şəkildə kəsmək üçün avadanlığı yoxdur və bu, boğaz ABŞ-ın blokadası altında olduğu müddətdə belə bir addımı çox çətinləşdirir.
İnternet infrastrukturu üzrə mütəxəssis qeyd edir ki, Avropa ilə Asiya arasında daha sıx telekommunikasiya trafikini idarə edən Süveyş və Misirdən keçən kabellərdən fərqli olaraq, Hörmüz boğazındakı kabellər əsasən Körfəz ölkələrinə qoşulur.
