Cebheinfo portalından alınan məlumata görə, ain.az xəbər verir.
Bu gün internetə daxil olanda artıq nə görəcəyimizi biz seçmirik, çox vaxt seçim bizim üçün edilir.
Sosial şəbəkələrdə açdığımız hər video, oxuduğumuz hər xəbər və hətta gördüyümüz reklamlar belə bir sistem tərəfindən idarə olunur. Bu sistemin adı alqoritmdir.
“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, alqoritm sadəcə texniki bir proqram deyil. O, insan davranışını öyrənir, izləyir və buna uyğun olaraq növbəti addımı planlayır. Sən nəyə baxırsansa, o bunu yadda saxlayır və sənə “oxşarını” daha çox göstərməyə başlayır.
İlk baxışda bu, daha rahat görünür, çünki insan axtarmadan istədiyini tapır. Amma zamanla bu rahatlıq səssiz bir yönləndirməyə çevrilir. İnsan internetə daxil olur, amma çox keçmir ki, artıq o interneti yox, internet onu idarə etməyə başlayır. Çünki sən nə qədər çox baxırsansa, algoritm səni bir o qədər yaxşı tanıyır.
Və səni tanıdıqca, sənə göstərdiyi dünya daralır. Sən yalnız öz zövqünə uyğun şeyləri görməyə başlayırsan. Bu zaman “filtr balonu” deyilən bir vəziyyət yaranır. İnsan elə düşünür ki, bütün dünya onun gördüyü kimidir. Fərqli fikirlər, fərqli mövzular isə tədricən gözdən itir.
Beləliklə, seçim azadlığı qalır, amma seçimlərin sərhədi görünməz şəkildə daralır. Ən maraqlısı isə odur ki, alqoritm təkcə nə görəcəyimizi yox, nə hiss edəcəyimizi də müəyyən qədər yönləndirir.
Çünki sistem bilir ki, insan emosiyaya reaksiya verir. Qorxu, qəzəb, maraq və ya təəccüb yaradan kontent daha çox baxılır. Ona görə də qarşımıza çıxan məzmun təsadüfi deyil, diqqətimizi saxlamaq üçün seçilmiş olur. Bir video bitir və dərhal digəri başlayır.
Bir xəbər oxunur və ardınca oxşarı gəlir. Beləcə, dayanmaq üçün təbii fasilə yaranmır. İnsan “bir az da baxım” deyərək başlayır, amma vaxtın necə keçdiyini hiss etmir. Zamanla beyin bu ritmə öyrəşir. Uzun oxumaq, sakit düşünmək, dərin fokus tələb edən işlər daha çətin görünməyə başlayır.
Çünki artıq vərdiş sürətli dəyişən, qısa və emosional məzmun üzərində qurulub. Bütün bunların içində insan hələ də düşünür ki, seçim edir. Amma əslində seçimlər əvvəlcə algoritm tərəfindən daraldılıb. İstifadəçi yalnız qarşısına çıxanlar arasından seçir, görmədiyini isə seçə bilmir.
Buna baxmayaraq, bu sistem tamamilə mənfi deyil. O, bizə vaxt qazandırır, lazımsız məlumatı azaldır və istədiyimizi daha tez tapmağa kömək edir. Problem texnologiyanın özü deyil, onun necə istifadə olunmasıdır.
Ən vacib məsələ isə odur ki, insan bu axında öz fərqindəliyini itirməsin. Çünki bu gün internetdə ən böyük güc məlumatı tapmaq deyil, məlumatın səni idarə etməsinə imkan verməməkdir.
Aişə
“Cebheinfo.az”
Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
